Հայաստանի անշարժ գույքի շուկան 2026 թվականի հունվար-հունիսին ռեկորդային ակտիվություն է գրանցել. գործարքներն աճել են նախորդ տարվա նույն շրջանի նկատմամբ, առուվաճառքը տասը տարվա կտրվածքով կրկնապատկվել է, գներն էլ բարձրանում են և՛ Երևանում, և՛ մարզային քաղաքներում։ Մասնագետները միտումը համարում են շարունակական, բայց զգուշացնում են, որ արագ գնաճը կարող է դժվարացնել նոր բնակարանի ձեռքբերումը ցածր եկամուտ ունեցողների համար։
Առուվաճառքը կրկնապատկվել է 2016-ի համեմատ
Կադաստրի կոմիտեի տվյալներով՝ 2026-ի առաջին կիսամյակում հանրապետությունում իրականացվել է 129 092 գործարք՝ 14 576-ով կամ 12,7 տոկոսով ավելի, քան 2025-ի հունվար-հունիսին։ 2016-ի առաջին կիսամյակում գործարքները 58 782 էին, առուվաճառքը՝ 15 643։ Այս կիսամյակ առուվաճառքը հասել է 33 673-ի։
Երևանին բաժին է ընկել 42 038 գործարք, Կոտայքին՝ 21 413, Արարատին՝ 11 690։ Գործարքների 37 տոկոսը օտարում է՝ սեփականության փոխանցում, այդ թվում առուվաճառք, 18,1 տոկոսը՝ առաջնային գրանցում, այսինքն գույքի առաջին անգամ պետական գրանցում, 15,9 տոկոսը՝ ժառանգություն։ Ըստ գույքի տեսակի հողը կազմում է 37,5 տոկոս, բնակարանները՝ 28, անհատական բնակելի տները՝ 20,5 տոկոս։ Առուվաճառքով առաջինը Երևանի Արաբկիրն է՝ 2 966 գործարք։
Կառուցապատողի տարաժամկետը մրցակցության մեջ է դրել բանկերին
Կադաստրի կոմիտեում աճը կապում են տնտեսական ակտիվության և կառուցապատողների ճկունության հետ։ Պաշտոնյայի խոսքով՝ կառուցապատողները կիրառում են չորսից տասը տարվա տարաժամկետ մարում, որով գնորդը կարող է առանց բանկի մաս-մաս վճարել նորակառույցի դիմաց։ Նրա գնահատմամբ՝ բանկերն սկսել են ակտիվանալ. հաճախակիացել են տոկոսը վերանայելու կամ այլ բանկից հիփոթեք տեղափոխելու առաջարկները, ինչը, նրա կարծիքով, իջեցնում է հիփոթեքային տոկոսները։
Վարձակալության պահանջարկը գնում է քաշում
Ոլորտային ընկերություններից մեկի փոխտնօրեն Արթուր Մնացականյանը նշում է, որ վարձակալության գներն աճել են զբոսաշրջության ակտիվացման պայմաններում, և դա քաշում է գնման պահանջարկը։ Նրա գնահատմամբ՝ խաղաղության հաստատմամբ տնտեսությունն ավելի կայուն է և գրավիչ ներդրողի համար։ Գները, ըստ նրա, աճում են տրամաբանված ու զսպված, ոչ թռիչքաձև. ռիելթորները՝ անշարժ գույքի միջնորդները, բացատրում են, որ օգոստոսյան պահանջարկը չի նշանակում մեկ ամսում գին բարձրացնել։ Նա կանխատեսում է, որ սեպտեմբեր-հոկտեմբերին վարձակալության պահանջարկը կնվազի, գները կկայունանան, հոկտեմբերից շուկան կպասիվանա և կվերաակտիվանա տարեվերջին։ Բնակարանների պահանջարկը, նրա կարծիքով, կմնա մեծ, քանի որ դրանք ավելի հասանելի են, քան սեփական տները։
Կադաստրի կոմիտեի պաշտոնյան ընդգծում է, որ գնորդների մեջ հաճախ սփյուռքն է՝ ԱՄՆ-ից, Ռուսաստանից, Մերձավոր Արևելքից և ԱՄԷ-ից։ Երևանում շուկայական վարձակալությունը, նրա խոսքով, հաճախ ծանոթ է պահանջում, և այդ պահանջարկը մղում է գնել՝ վարձով տալով պարտքը փակելու համար։
Չարենցավանում քառակուսին աճել է գրեթե 42 տոկոսով
Մարզային քաղաքներից ամենամեծ գնաճը Չարենցավանում է. քառակուսին 181 000 դրամից դարձել է 247 900՝ 41,9 տոկոս։ Բյուրեղավանում աճը 41 տոկոս է՝ 221 300-ից 298 350 դրամ, Հրազդանում՝ 39,8 տոկոս՝ 165 100-ից 223 400 դրամ։ Կադաստրի առանձնացրած 10 մարզերի 45 քաղաքներում բնակարանների գնաճ է գրանցվել։ Երևանում ամենաբարձր քառակուսին Կենտրոնում է՝ 1 148 700 դրամ, ամենացածրը Նուբարաշենում՝ 246 800 դրամ։ Պաշտոնյայի խոսքով՝ Երևանում գներն աճել են մինչև 10 տոկոս, ակտիվ մարզերում՝ մինչև 30 տոկոս. մարզերում գործարքներն ավելի քիչ են, և գերակշռում է հողը։
Եկամտահարկի վերադարձը մարզերում գործում է մինչև 2027-ի հունվարը
2024-ին կանխատեսվում էր, որ մայրաքաղաքում եկամտային հարկի վերադարձի սահմանափակումներից հետո շուկան կպասիվանա, սակայն ակտիվությունը պահպանվել է։ Արարատի, Կոտայքի, Արմավիրի և Արագածոտնի մարզերում ծրագիրը, որով նորակառույց գնողը կարող է հետ ստանալ վճարված եկամտահարկը, գործում է մինչև 2027 թվականի հունվարի 1-ը, և հոսքը Երևանից ուղղվում է այդ մարզեր։ Կադաստրի կոմիտեի պաշտոնյայի կարծիքով՝ առանց ֆորսմաժորի աճը կարող է շարունակվել, սակայն գների առաջանցիկ տեմպը կարող է չնպաստել ցածր եկամուտ ունեցողների համար նոր բնակարան ձեռք բերելուն։
Ինչ հաշվի առնել գնում պլանավորելիս
- Համեմատել կառուցապատողի 4–10 տարվա տարաժամկետը և բանկային հիփոթեքը։
- Ստուգել եկամտահարկի վերադարձի կիրառելիությունը Երևանի շրջակա մարզերում մինչև 2027-ի հունվարի 1-ը։
- Օգոստոսյան վարձակալության պահանջարկը չդիտել որպես գնի անխուսափելի թռիչք։
- Մարզերում քառակուսին ավելի արագ է աճել, բայց գործարքներն ավելի քիչ են, և գերակշռում է հողը։
- Արագ գնաճը, պաշտոնյայի գնահատմամբ, կարող է սահմանափակել նոր բնակարանի հասանելիությունը ցածր եկամուտ ունեցողների համար։
Վերջին տարիների ակտիվությունը մասնագետներին հուշում է բնականոն, ոչ կարճաժամկետ աճի փուլ. սա գնահատական է, ոչ երաշխիք։ Հոկտեմբերյան պասիվացումը Մնացականյանի կանխատեսումն է, գործարքների ու գների աճը՝ Կադաստրի կոմիտեի արձանագրած տվյալ։ Գնորդի համար էական է ոչ միայն տեմպը, այլ այն, թե այդ տեմպով նոր բնակարանը որ եկամտային խմբի համար է մնում հասանելի։
