Հայաստանի անշարժ գույքի շուկայում ակտիվությունը շարունակում է բարձր մնալ թե՛ վարձակալության, թե՛ առքուվաճառքի հատվածներում։ Հայաստանի անշարժ գույքի գործակալությունների ասոցիացիայի խորհրդի հիմնադիր անդամ Անդրանիկ Հարությունովի գնահատմամբ՝ շուկայի ներկայիս ակտիվությունը պայմանավորված է իրական պահանջարկով, իսկ առաջիկայում որոշ հատվածներում գների նոր աճ նույնպես հնարավոր է։
Նրա խոսքով՝ վարձակալության շուկայի վրա միաժամանակ ազդում են զբոսաշրջային սեզոնը, ուսանողների պահանջարկը, Հայաստան ժամանող օտարերկրացիները և արտերկրից եկող քաղաքացիների հոսքը։
Վարձակալության շուկան ակտիվացել է մի քանի գործոնի ազդեցությամբ
Անդրանիկ Հարությունովի գնահատմամբ՝ Երևանում վարձակալության շուկան այս պահին բավական ակտիվ է։
Նա հիմնական գործոններից մեկը համարում է զբոսաշրջային սեզոնը, ինչպես նաև Ռուսաստանից Հայաստան ժամանող քաղաքացիների հոսքը։ Փորձագետի խոսքով՝ ինչպես հայկական, այնպես էլ ռուսական տեղեկատվական դաշտում Հայաստանը ներկայացվում է որպես Ռուսաստանի քաղաքացիների համար հնարավոր ուղղություններից մեկը, ինչը կարող է ազդել մարդկանց որոշումների վրա։
Հարությունովը նշում է նաև Ռուսաստանում հնարավոր նոր մոբիլիզացիայի վերաբերյալ քննարկումները։ Նրա գնահատմամբ՝ եթե դրանք հանգեցնեն Հայաստան նոր հոսքի, վարձակալության շուկան կարող է ավելի ակտիվանալ, իսկ գները՝ կրկին բարձրանալ։
Փորձագետի խոսքով՝ նախորդ տարվա համեմատ արդեն իսկ նկատվում է վարձակալության գների աճ։
Ուսանողներն ու աշխատանքի եկող օտարերկրացիները ևս մեծացնում են պահանջարկը
Վարձակալության շուկայի պահանջարկը միայն զբոսաշրջիկներով կամ Ռուսաստանից ժամանող քաղաքացիներով չի սահմանափակվում։
Հարությունովը նշում է, որ ուսումնական տարվա մեկնարկին բնակարանների նկատմամբ պահանջարկ են ձևավորում նաև ուսանողները։ Բացի այդ, Հայաստանում աշխատելու նպատակով բնակություն հաստատող օտարերկրացիները ևս վարձակալության շուկայի ակտիվ մասնակիցներ են։
Նա որպես օրինակ նշում է Հնդկաստանի և Իրանի քաղաքացիներին, որոնց մի մասը Հայաստանում աշխատում է շինարարության և այլ ոլորտներում։ Նրանք հաճախ բնակարաններ, առանձնատներ կամ այլ տարածքներ են վարձակալում և երբեմն բնակվում խմբերով։
Հարությունովի գնահատմամբ՝ ազատ գույքի առաջարկի նվազումը կարող է հանգեցնել վարձավճարների հետագա բարձրացման։
Չգրանցված վարձակալության պայմանագրերը դժվարացնում են իրական վիճակագրությունը
Փորձագետը վարձակալության շուկայի կարևոր խնդիրներից մեկը համարում է այն, որ Հայաստանում վարձակալության բազմաթիվ գործարքներ պետական գրանցում չեն ստանում։
Նրա խոսքով՝ եթե գործարքները պաշտոնապես չեն գրանցվում, դժվար է ստանալ ամբողջական և վստահելի վիճակագրություն՝ հասկանալու համար, թե իրականում քանի բնակարան է վարձակալվում և ինչ գներով են կնքվում գործարքները։
Հարությունովը կարծում է, որ ազատ շուկայում պետությունը չի կարող ուղղակիորեն սահմանել բնակարանի վարձակալության գինը։ Փոխարենը հնարավոր է կարգավորել արդեն կնքված պայմանագրերի շրջանակում գների վերանայման պայմանները։
Նա որպես օրինակ առաջարկում է սահմանել մեխանիզմ, որով գործող վարձակալության պայմանագրի ընթացքում տարեկան գնի բարձրացումը չի կարող գերազանցել, օրինակ, 3%-ը։
Փորձագետի գնահատմամբ՝ նման մոտեցումը կարող է արդյունավետ լինել միայն այն դեպքում, երբ քաղաքացիները սկսեն լայնորեն կնքել օրինական և պաշտոնապես ձևակերպված վարձակալության պայմանագրեր։
Անդրանիկ Հարությունովը գնային «փուչիկ» չի տեսնում
Առքուվաճառքի շուկայում ևս, ըստ Հարությունովի, ակտիվություն և գնային աճ կա։
Նրա գնահատմամբ՝ երկրորդային շուկայում գնորդների զգալի մասը բնակարան է ձեռք բերում ոչ թե նոր հիփոթեքային վարկի միջոցով, այլ արդեն ունեցած գույքը վաճառելուց հետո կամ արտերկրում կուտակած կապիտալով։
Փորձագետը նշում է, որ արտասահմանում բնակվող շատ հայեր ցանկանում են սեփականություն ունենալ նաև Հայաստանում։
Նրա խոսքով՝ արտերկրում ապրող հայրենակիցների եկամուտները հաճախ էապես տարբերվում են Հայաստանի բնակիչների եկամուտներից։ Օրինակ՝ 40 միլիոն դրամ արժողությամբ բնակարանը տեղական միջին եկամուտ ունեցող գնորդի համար կարող է դժվար հասանելի լինել, մինչդեռ ԱՄՆ-ում, Եվրոպայում կամ Ռուսաստանում բնակվող որոշ հայերի համար նման գնումը կարող է ավելի իրատեսական լինել։
Հարությունովի գնահատմամբ՝ հենց արտաքին և ներքին պահանջարկի համադրությունն է «տաքացնում» շուկան և նպաստում գների աստիճանական բարձրացմանը։
Նա համոզված է, որ ներկայում անշարժ գույքի շուկայում արհեստական գնային ուռճացում չկա և գների շարժը պայմանավորված է բնական պահանջարկով։
Առաջնային շուկայում կառուցապատողները նոր մեխանիզմներ են առաջարկում
Հարությունովի խոսքով՝ ակտիվություն կա նաև նորակառույցների շուկայում։
Երևանում եկամտահարկի վերադարձի ծրագրի սահմանափակումներից հետո կառուցապատողները սկսել են ավելի ակտիվ օգտագործել այլ վաճառքի մեխանիզմներ՝ այդ թվում փուլային վճարումներ և գնորդի համար այլընտրանքային պայմաններ։
Փորձագետի ներկայացրած գնահատմամբ՝ առաջնային շուկայում գործարքների քանակը նախորդ տարվա համեմատ աճել է մոտ 3.5 անգամ։
Այս աճը նա ևս կապում է պահանջարկի հետ՝ ընդգծելով, որ շուկայի մասնակիցների շարքում այսօր կան ինչպես Հայաստանում բնակվող գնորդներ, այնպես էլ արտերկրում ապրող հայեր և օտարերկրացիներ։
Գների հետագա ուղղությունը կախված կլինի նոր պահանջարկից
Հարությունովի գնահատմամբ՝ ներկայիս իրավիճակում վարձակալության և առքուվաճառքի շուկաները դեռևս ակտիվ փուլում են։
Եթե զբոսաշրջային, աշխատանքային և միգրացիոն հոսքերը շարունակվեն, իսկ ազատ բնակարանների առաջարկը սահմանափակ մնա, վարձակալության գները կարող են շարունակել աճել։
Առքուվաճառքի շուկայում ևս, ըստ փորձագետի, գնային շարժը մեծապես կախված կլինի այն բանից, թե որքան ակտիվ կմնան արտերկրից եկող գնորդները և ինչ ծավալի նոր առաջարկ կհայտնվի շուկայում։
Անդրանիկ Հարությունովի հիմնական գնահատականն այն է, որ շուկայի ներկայիս «տաքացումը» պայմանավորված է իրական պահանջարկով, ոչ թե արհեստական գնային ուռճացմամբ։
