Հայաստանի շինարարական ոլորտում նորակառույցների հանձնման ժամկետների ուշացումը դարձել է համատարած երևույթ, սակայն իրական պատճառները հաճախ մնում են ստվերում։ «Կառուցապատողների հայկական ասոցիացիայի» նախագահ Գուրգեն Գրիգորյանը ներկայացրել է այն իրական պատկերը, թե ինչու են բնակիչները ամիսներով սպասում իրենց բնակարանների վկայականներին։
Վարչարարական «պատնեշը». 95% ուշացումների պատճառը
Ըստ Գուրգեն Գրիգորյանի՝ շենքերի ուշացումների ավելի քան 95%-ը պայմանավորված է ոչ թե շինարարական թերացումներով, այլ վարչարարական ոչ արդյունավետ գործընթացներով։ Կառուցապատողի մեղքն այս հարցում կազմում է ընդամենը 1-2%։
«Շինարարությունն ավարտվում է, բայց փաստաթղթավորումը տևում է ամիսներ։ Ավարտական ակտի ձևակերպումը և Կադաստրի կոմիտեում իրավունքի պետական գրանցումը վերածվում են տասնյակ օրերի ու ամիսների ձգձգվող գործընթացի»,— նշում է փորձագետը։
Ո՞վ է կրում հարվածը. Կառուցապատողը և Պետությունը
Շատերը կարծում են, թե ուշացումը ձեռնտու է կառուցապատողին, սակայն իրականությունը հակառակն է։ Գուրգեն Գրիգորյանը փաստում է, որ հենց տնտեսվարողն է կրում բոլոր ֆինանսական հարվածները.
-
Վարկային բեռ. 7-10 ամիս ուշացման տոկոսները վճարում է կառուցապատողը։
-
Տեղական տուրքեր. Շինթույլտվության ժամկետի երկարաձգման համար վճարվում են ահռելի գումարներ։
-
Ռիսկեր. Ֆինանսական և իրավական պատասխանատվություն բանկերի ու գնորդների առջև։
Տուժում է նաև պետությունը, քանի որ ԱԱՀ-ի և շահութահարկի պլանավորված մուտքերը ժամանակին չեն իրականացվում։
Տնտեսական վտանգ և «բիզնես-սթրես»
Կառուցապատումը, հարակից ճյուղերի հետ միասին, ապահովում է Հայաստանի ՀՆԱ-ի շուրջ 20%-ը։ Գուրգեն Գրիգորյանն ահազանգում է՝ վարչարարական բարդությունների պատճառով բիզնեսն այլևս վախենում է նոր ծրագրեր սկսել։ Սա կարող է բերել տնտեսական տեմպերի իրական անկման։
Անդրադառնալով Կադաստրի նոր նախաձեռնությանը (գրանցումը 81% ավարտվածության փուլում), նա նշեց, որ սա փոքր-ինչ թեթևացնում է «տանջալից գործընթացը», սակայն ընդհանուր համակարգը դեռևս խիստ սթրեսային է տնտեսվարողների համար։
Կառուցապատողները՝ որպես «քավության նոխազ»
Խոսելով օդի աղտոտվածության դեմ պայքարի նոր պահանջների մասին՝ Ասոցիացիայի նախագահը նշեց, որ կառուցապատողներն անարդարացիորեն թիրախավորվում են։ Նրա պնդմամբ՝ փոշեկլանիչ ցանցերը չունեն բավարար արդյունավետություն, քանի որ փոշին միկրոսկոպիկ է, իսկ իրական պատճառները Երևանամերձ կանաչ գոտիների բացակայությունն ու բաց հանքերն են։
«Սա ընդամենը համայնքի սահմանած կանոն է, որին կառուցապատողները հետևում են՝ գիտակցելով դրա ցածր արդյունավետությունը»,— ասում է Գրիգորյանը։
Եզրակացություն.
Ըստ Գուրգեն Գրիգորյանի՝ ներդրումային միջավայրի համար կենսական է իրավական կանխատեսելիությունը։ Այսօր անհրաժեշտ է ոչ թե բարդացնել կարգավորումները, այլ իրականում օպտիմալացնել վարչարարությունը՝ տնտեսության լոկոմոտիվը չկանգնեցնելու համար։
