Հայաստանի անշարժ գույքի շուկայում գների էական նվազում առաջիկա տարիներին չի սպասվում, եթե տարածաշրջանում արտառոց զարգացումներ տեղի չունենան։ Անշարժ գույքի շուկայի մասնագետ Անդրանիկ Հարությունովի գնահատմամբ՝ պահանջարկը շարունակում է մնալ բարձր, իսկ գնորդների հետաքրքրությունը պայմանավորված է միաժամանակ մի քանի գործոններով՝ կառուցապատողների ավելի ճկուն առաջարկներից մինչև սփյուռքահայերի ներդրումային ակտիվություն և վարձակալության շուկայի զարգացում։
Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում Հարությունովը ներկայացրել է այն հիմնական պատճառները, որոնք, իր գնահատմամբ, այսօր պահպանում են Հայաստանի անշարժ գույքի շուկայի ակտիվությունը։
Ինչու է անշարժ գույքի նկատմամբ պահանջարկը մնում բարձր
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը օգոստոսի 13-ին կառավարության նիստում հայտարարել էր, որ Երևանում բնակարան գնելը դարձել է թրենդային, և բազմաթիվ օտարերկրյա քաղաքացիներ, որոնց զգալի մասը սփյուռքահայեր են, անշարժ գույք են ձեռք բերում Հայաստանում։
Անդրանիկ Հարությունովի խոսքով՝ շուկայի ակտիվության պատճառներից մեկը կառուցապատողների վաճառքի պայմանների փոփոխությունն է։
Երևանում եկամտահարկի վերադարձի ծրագրի սահմանափակումներին զուգահեռ կառուցապատողները սկսել են գնորդներին առաջարկել ավելի ճկուն պայմաններ։ Շուկայում այսօր հնարավոր է հանդիպել երկարաժամկետ տարաժամկետ վճարման ծրագրերի, նվազեցված կանխավճարների, իսկ որոշ դեպքերում՝ նույնիսկ առանց կանխավճարի առաջարկների։
Այս պայմանները հատկապես գրավիչ են սփյուռքում բնակվող հայերի համար։
«Այս տարբերակով շատ հարմար է գույք ձեռք բերել հատկապես սփյուռքահայ մեր հայրենակիցների համար, քանի որ իրենք դրսում ավելի մեծ եկամուտներ ունեն, ավելի հեշտ են վճարումներն անում, երբ որ տարիների բացվածքը ավելի շատ է լինում»,– նշել է Հարությունովը։
Այսինքն՝ գնորդի համար վճարման երկար ժամկետը նվազեցնում է միանգամյա ֆինանսական ծանրաբեռնվածությունը և կարող է բնակարանի ձեռքբերումը դարձնել ավելի հասանելի։
Ռուսաստանի և Ուկրաինայի իրադարձությունները նույնպես ազդել են շուկայի վրա
Հայաստանի անշարժ գույքի պահանջարկի աճի վրա ազդեցություն են ունեցել նաև վերջին տարիների տարածաշրջանային և միջազգային զարգացումները։
Հարությունովի խոսքով՝ ռուս-ուկրաինական հակամարտության հետևանքով Ռուսաստանից և Ուկրաինայից Հայաստան հայերի և այլազգիների ներհոսքը մեծացրել է բնակարանների նկատմամբ պահանջարկը։
Որոշակի շարժ է նկատվել նաև Իրանից։ Սակայն մասնագետը շեշտում է, որ իրանահայերի կողմից Հայաստանում անշարժ գույք ձեռք բերելը նոր երևույթ չէ։
«Ես 16 տարի այս ոլորտում եմ, մենք միշտ էլ ունեցել ենք իրանահայ հայրենակիցներ, ովքեր գույք են ձեռք բերել, ունենք բազմաթիվ հայրենակիցներ, ովքեր Հայաստանում գույք ունեն և վարձակալությամբ են հանձնում»,– նշել է Հարությունովը։
Այսպիսով, սփյուռքահայերի մասնակցությունը Հայաստանի անշարժ գույքի շուկայում երկար տարիների պատմություն ունի, սակայն վերջին տարիներին հետաքրքրությունն ավելի տեսանելի է դարձել։
Երևանից դուրս բնակարանների նկատմամբ հետաքրքրությունն աճում է
Գնորդների ուշադրությունը կենտրոնացած չէ միայն Երևանի վրա։
Երևանամերձ բնակավայրերում վերջին տարիներին ակտիվ բնակարանաշինություն է իրականացվում, իսկ բնակարանների գները շատ դեպքերում զգալիորեն ցածր են մայրաքաղաքի համեմատ։
Կարևոր գործոն է նաև այն, որ որոշ տարածքներում ՀՀ քաղաքացիների համար եկամտահարկի վերադարձի մեխանիզմը շարունակում է գործել։
Հարությունովի խոսքով՝ հնարավոր է գտնել բնակարաններ մոտ 18 մլն դրամից սկսած։
«Օրինակ` ցանկության դեպքում հնարավոր է 18 միլիոնից սկսած բնակարաններ գտնել։ Եկամտահարկի վերադարձով տեղացի գնորդն այս դեպքում ամիսը մոտավորապես 200 000 դրամ հիփոթեքային մարում է անում։ Դրանից, եթե եկամտահարկով տոկոսները վերադարձվում են, շատ մատչելի է դառնում»,– ասել է մասնագետը։
Սա նշանակում է, որ Երևանից դուրս նորակառույց բնակարանները կարող են հետաքրքիր լինել հատկապես այն գնորդների համար, որոնք ցանկանում են համատեղել ավելի մատչելի գինը և հիփոթեքային արտոնությունները։
Անշարժ գույքը դիտարկվում է նաև որպես ներդրում
Շուկայի վրա ազդեցություն ունեցող մեկ այլ գործոն է տուրիզմի զարգացումը։
Հայաստանում զբոսաշրջային ակտիվության աճը մեծացնում է կարճաժամկետ և օրավարձով բնակարանների պահանջարկը։ Հատկապես ակտիվ սեզոնին զբոսաշրջիկների մի մասը հյուրանոցների փոխարեն նախընտրում է բնակարաններ վարձակալել։
Դրա արդյունքում բնակարանը շատերի համար այլևս միայն բնակության վայր չէ, այլ նաև ներդրումային ակտիվ։
Սփյուռքահայերի մի մասը Հայաստանում ձեռք բերած բնակարաններն այն ժամանակահատվածում, երբ երկրում չեն գտնվում, տրամադրում է վարձակալության և ստանում լրացուցիչ եկամուտ։
Հարությունովի խոսքով՝ նման մոտեցումը բնական է այն շուկաներում, որտեղ անշարժ գույքի արժեքն աճում է, իսկ վարձակալությունից հնարավոր է եկամուտ ստանալ։
«Սա էլ է առիթ, որ մարդիկ իրենց խնայողությունները տարբեր երկրների բանկերից հանեն, գույք ձեռք բերեն ու իրենց հավելյալ եկամուտ ապահովեն։ Դա նորմալ է։ Այն պետություններում, որտեղ անշարժ գույքի կապիտալիզացիան բարձրանում է, վարձակալությունից ստացվող եկամտաբերությունն աճում է, մարդիկ տարբեր երկրներից իրենց ունեցած ազատ միջոցներով այդ երկրներում անշարժ գույքի մեջ ներդրում են անում»,– նշել է նա։
Արժե՞ սպասել բնակարանների գների նվազմանը
Հայաստանի անշարժ գույքի շուկայում ամենատարածված հարցերից մեկն այն է՝ արժե՞ այսօր բնակարան գնել, թե՞ սպասել գների նվազմանը։
Անդրանիկ Հարությունովի գնահատմամբ՝ շուկայում առկա պահանջարկի պայմաններում առաջիկա տարիներին գների նվազում չի սպասվում։
Այն գնորդներին, որոնք բնակարանի ձեռքբերումը հետաձգում են՝ հույս ունենալով, որ գները կնվազեն, մասնագետը խորհուրդ է տալիս ուսումնասիրել ներկայում առկա առավել հարմար գնային առաջարկները և հնարավորության դեպքում օգտվել եկամտահարկի վերադարձի դեռ գործող հնարավորություններից։
Միաժամանակ կարևոր է հաշվի առնել, որ անշարժ գույքի շուկայի զարգացումը կախված է ոչ միայն ներքին պահանջարկից, այլև տնտեսական և տարածաշրջանային իրավիճակից։ Հարությունովն իր կանխատեսումն անում է պայմանով, որ տարածաշրջանում արտառոց զարգացումներ չեն լինի։
Ի՞նչ են ցույց տալիս օտարերկրացիների գործարքների թվերը
Անշարժ գույքի կադաստրի կոմիտեի տվյալներով՝ 2026 թվականի առաջին կիսամյակում օտարերկրյա քաղաքացիները Հայաստանում գնել են 1 120 և վաճառել 1 200 անշարժ գույք։
Նույն ժամանակահատվածում գրանցվել է ընդհանուր 33 673 առքուվաճառքի գործարք։ Օտարերկրացիների մասնակցությամբ կատարված գործարքները կազմել են ընդհանուր թվի 6.9 տոկոսը։
Համեմատության համար՝ 2025 թվականին օտարերկրյա քաղաքացիները Հայաստանում գնել են 1 194 և վաճառել 1 477 անշարժ գույք։ Այդ տարի արձանագրված 32 918 գործարքների 8 տոկոսը կատարվել է օտարերկրյա քաղաքացիների մասնակցությամբ։
Այս տվյալները ցույց են տալիս, որ թեև օտարերկրացիների և սփյուռքահայերի հետաքրքրությունը կարևոր գործոն է շուկայի համար, Հայաստանի անշարժ գույքի գործարքների հիմնական մասը շարունակում է իրականացվել առանց օտարերկրյա քաղաքացիների մասնակցության։
Ի՞նչ պետք է հաշվի առնի բնակարան գնողը
Այսօրվա շուկայում միայն բնակարանի գինը համեմատելը բավարար չէ։ Գնորդի համար կարևոր են նաև կառուցապատողի առաջարկած վճարման պայմանները, կանխավճարի չափը, հիփոթեքի պայմանները, եկամտահարկի վերադարձի հնարավորությունը, բնակարանի գտնվելու վայրը և հետագայում այն վարձակալության հանձնելու հնարավորությունը։
Շուկայի ներկա իրավիճակը ցույց է տալիս, որ պահանջարկը շարունակում է պահպանվել ինչպես Երևանում, այնպես էլ մայրաքաղաքամերձ բնակավայրերում։ Իսկ գների հնարավոր նվազմանը սպասող գնորդների համար որոշիչ կարող է դառնալ ոչ թե միայն բնակարանի արժեքը, այլ այն, թե ինչ ֆինանսավորման պայմաններով է տվյալ գույքը հասանելի։
