Հայաստանում իրականացվել է անշարժ գույքի առուվաճառքի առաջին ամբողջությամբ էլեկտրոնային գործարքը՝ առանց նոտարական գրասենյակ կամ Կադաստրի կոմիտե այցելելու։ Պայմանագիրը կնքվել է առցանց, իսկ գնորդի սեփականության իրավունքը գրանցվել է ինքնաշխատ եղանակով։ Նոր համակարգը հնարավորություն է տալիս գործարք կատարել նույնիսկ այն դեպքում, երբ գնորդն ու վաճառողը գտնվում են տարբեր երկրներում։
Առաջին գործարքն իրականացվել է Զովունիում
Կադաստրի կոմիտեի հաղորդմամբ՝ հուլիսից օրենսդրական փոփոխությունների արդյունքում քաղաքացիներին հասանելի դարձած հնարավորությունն արդեն գործնականում կիրառվել է։
Առաջին էլեկտրոնային առուվաճառքի առարկան Զովունիում գտնվող բնակելի նշանակության հողամաս է եղել, որը ծանրաբեռնված չի եղել շինություններով։
Կադաստրի կոմիտեի ղեկավարի տեղակալ Նանե Ղազարյանի խոսքով՝ փոփոխության նպատակն է ապահովել, որ Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիները կարողանան անշարժ գույքի գործարքներ կնքել աշխարհի ցանկացած վայրից՝ առանց ֆիզիկական ներկայության անհրաժեշտության։
Ինչպես է իրականացվում անշարժ գույքի առցանց առուվաճառքը
Էլեկտրոնային գործարքից օգտվելու համար Հայաստանի Հանրապետության չափահաս քաղաքացիները պետք է մուտք գործեն Կադաստրի կոմիտեի էլեկտրոնային ծառայությունների հարթակ՝ օգտագործելով «ԵսԵմ» ազգային նույնականացման համակարգը։
Գործընթացը սկսում է վաճառողը։ Անձնական գրասենյակում նա կարող է տեսնել իրեն սեփականության իրավունքով պատկանող անշարժ գույքը և ընտրել վաճառքի ենթակա գույքը։
Առաջին կարևոր քայլը միասնական տեղեկանքի ստացումն է։ Այն գնորդին հնարավորություն է տալիս ծանոթանալ գույքի իրավական կարգավիճակին, առկա սահմանափակումներին և պարտավորություններին։
Այնուհետև համակարգը կողմերին ուղղորդում է պայմանագրի ձևակերպման հաջորդական քայլերով։
Գործարքի ավարտից հետո հնարավոր է նույն հարթակում կատարել պետական գրանցման վճարումները, ներկայացնել համապատասխան դիմումը և ստանալ համակարգի կողմից ձևավորված սեփականության իրավունքի վկայականը։
Գործարքը կարող է տևել ընդամենը 15–20 րոպե
Նանե Ղազարյանի գնահատմամբ՝ եթե գնորդն ու վաճառողը նախապես համաձայնեցրել են պայմանագրի բոլոր պայմանները և պատրաստ են գործարքին, ամբողջ գործընթացը կարող է տևել 15–20 րոպե։
Նոր ծառայության համար առանձին վճար նախատեսված չէ։ Միաժամանակ սեփականության իրավունքի պետական գրանցման վճարները պահպանվում են։
Անշարժ գույքի ոլորտում գործող ընկերության տնօրեն Վահե Դանիելյանը դրական է գնահատում փոփոխությունը։ Նրա կարծիքով՝ թվային գործարքները կարող են նվազեցնել վարչարարության վրա ծախսվող ժամանակը և բարձրացնել ոլորտի մասնագետների աշխատանքի արդյունավետությունը։
Միաժամանակ Դանիելյանը կարևորում է քաղաքացիների զգուշավորությունը նոր տեխնոլոգիաներից օգտվելիս՝ նշելով, որ դրանց կիրառումը պահանջում է որոշակի հարմարվողականություն։
Էլեկտրոնային գործարքների շրջանակը դեռ սահմանափակ է
Կադաստրի կոմիտեի տեղեկացմամբ՝ նախաձեռնությունը ներկայում պիլոտային փուլում է, և համակարգով հնարավոր է իրականացնել միայն առուվաճառքի գործարքներ։
Հետագայում նախատեսվում է ընդլայնել էլեկտրոնային եղանակով կնքվող գործարքների տեսակները։
Թվային համակարգը փոխում է անշարժ գույքի առուվաճառքի կազմակերպման ընթացքը, սակայն չի վերացնում գույքի իրավական վիճակն ու պայմանագրի բովանդակությունը նախապես ուսումնասիրելու անհրաժեշտությունը։
Գնորդի համար առանձնապես կարևոր է միասնական տեղեկանքի ուսումնասիրությունը, իսկ կողմերի համար՝ վաճառքի գնի, վճարման կարգի և մյուս պայմանների հստակ համաձայնեցումը։
Առցանց գործարքի հիմնական առավելությունը ժամանակի և տեղաշարժի անհրաժեշտության կրճատումն է, մինչդեռ անվտանգ գործարքի հիմքում շարունակում են մնալ տեղեկացված որոշումն ու պատշաճ ձևակերպված պայմանագիրը։
