Հայաստանի բնակարանային շուկայի ակտիվացմանը զուգահեռ շուկա են մտնում նաև նոր կառուցապատող ընկերություններ, որոնց աշխատանքի պատմության, ֆինանսական վիճակի և իրականացրած նախագծերի մասին գնորդները հաճախ բավարար տեղեկություն չունեն։ Պետությունը նախատեսում է ներդնել կառուցապատողների և շինարարական ընկերությունների վարկանիշավորման համակարգ, որը պետք է գնորդին հնարավորություն տա որոշում կայացնել ոչ միայն գովազդի կամ գեղեցիկ ռենդերների հիման վրա։
Գնորդը պետք է տեսնի ոչ միայն նախագիծը, այլև կառուցապատողի պատմությունը
Շուկայի մասնագետների գնահատմամբ՝ կառուցապատողը կարող է նույնիսկ առաջին անգամ մուտք գործել ոլորտ, սակայն այդ դեպքում կարևոր է, թե ինչ հեղինակություն ունեցող ճարտարապետական, ինժեներական և այլ մասնագիտական թիմերի հետ է համագործակցում։
Ռիսկն ավելի մեծ է այն դեպքերում, երբ նոր ընկերությունը չունի նախկինում իրականացրած նախագծեր և միաժամանակ բոլոր հիմնական աշխատանքները փորձում է կազմակերպել սեփական ուժերով։ Մասնագետների դիտարկմամբ՝ միայն նախագծի գովազդային պատկերները կամ ռենդերները բավարար չեն շինարարության վերջնական որակը գնահատելու համար։
Այս խնդիրը հատկապես արդիական է այժմ, երբ բնակարանային շուկա են մուտք գործում բազմաթիվ նոր ընկերություններ, որոնց մասին սպառողները դեռևս քիչ տեղեկություն ունեն։
Պետական համակարգում նախատեսվում է հրապարակել ընկերության վարկանիշը
Նախատեսվող համակարգի գաղափարն այն է, որ կառուցապատողի կամ շինարարական ընկերության վերաբերյալ որոշումը հնարավոր լինի կայացնել ավելի օբյեկտիվ տվյալների հիման վրա։
Պետք է ստեղծվի պետական առցանց համակարգ, որտեղ հնարավոր կլինի տեսնել ընկերության վարկանիշը և նախկին գործունեության արդյունքները։ Նշվում է, որ նույնիսկ մի քանի ավարտված նախագիծ ունենալը դեռ ամբողջական պատկեր չի տալիս ընկերության ընթացիկ ֆինանսական վիճակի կամ կայունության մասին։
Հրապարակային տվյալները պետք է նվազեցնեն տեղեկատվական անհավասարությունը գնորդի և կառուցապատողի միջև և ընկերություններին խրախուսեն պահպանել իրենց գործարար համբավը։
Ներկայացված տեղեկության համաձայն՝ համակարգի հիմքում կառավարության 2025 թվականի դեկտեմբերին ընդունված որոշումն է, որով սահմանվել է լիցենզավորված քաղաքաշինական ընկերությունների վարկանիշավորման կարգը։
Առանց թույլտվության նախագիծ գովազդելու հնարավորությունը նախատեսվում է սահմանափակել
Միաժամանակ քննարկվում են նաև օրենսդրական փոփոխություններ, որոնք պետք է կարգավորեն կառուցապատողների կողմից գովազդվող առաջարկները։
Նախագծով նախատեսվում է, որ կառուցապատողը չի կարող գովազդել այնպիսի նախագիծ, որի համար անհրաժեշտ քաղաքաշինական թույլտվությունները դեռ չի ստացել։ Նա նաև չպետք է ապագա գնորդին ներկայացնի խոստումներ, որոնք հետագայում չեն համապատասխանի իրականությանը։
Եթե գովազդային կամ վաճառքի առաջարկում ներկայացված տեղեկությունը իրականությանը չհամապատասխանի, նախատեսվում է, որ Մրցակցության պաշտպանության հանձնաժողովը կարող է նախաձեռնել վարչական վարույթ և կառուցապատողին ենթարկել պատասխանատվության։
Այս փոփոխությունների նպատակը ոչ միայն գնորդի պաշտպանությունն է, այլև բարեխիղճ կառուցապատողների համար հավասար մրցակցային պայմանների ստեղծումը։
Վարկանիշը կարող է օգտակար լինել նաև ներդրողներին
Նախատեսվող համակարգը կարող է կիրառական նշանակություն ունենալ ոչ միայն բնակարան գնող քաղաքացիների, այլև ոլորտում ներդրումներ կատարողների համար։
Հրապարակային և համադրելի տվյալները ներդրողին հնարավորություն կտան ավելի լավ հասկանալ՝ ինչ գործունեության պատմություն ունի ընկերությունը, ինչ արդյունքներ է ունեցել նախկինում և որքան կանխատեսելի է նրա վարքագիծը։
Կառուցապատողի վարկանիշը չի կարող ինքնուրույն երաշխավորել բնակարանի որակը, սակայն այն կարող է դառնալ գնորդի համար լրացուցիչ ստուգման գործիք՝ պայմանագրերը, թույլտվությունները, ֆինանսական պայմաններն ու ընկերության նախկին փորձը գնահատելու կողքին։
