Հայաստանի անշարժ գույքի շուկան և ֆինանսական համակարգը շարունակում են մնալ հանրության ուշադրության կենտրոնում։ Վերջերս կայացած ասուլիսի ժամանակ ՀՀ Կենտրոնական բանկի նախագահ Մարտին Գալստյանն անդրադարձել է այս ոլորտների կարևորագույն միտումներին և հնարավոր ռիսկերին։
Անշարժ գույքի շուկա. գերտաքացումից դեպի կայունացում
Ըստ ԿԲ նախագահի՝ ֆինանսական կայունության նախորդ զեկույցներում պարբերաբար նշվում էր շուկայի որոշակի «գերտաքացման» մասին։ Տարբեր մոդելների վերլուծությունը ցույց էր տալիս, որ մի շարք գործոններ, այդ թվում՝ եկամտահարկի վերադարձի ծրագիրը, հանգեցրել էին գների էական աճի։
Սակայն, կան նաև դրական ազդակներ։ Մարտին Գալստյանը նշեց, որ այժմ ռիսկերը աստիճանաբար չեզոքանում են.
«Մեր մտավախությունն այն էր, որ գների կտրուկ անկումը կարող էր տնտեսության մեջ անցանկալի երևույթներ առաջացնել։ Բարեբախտաբար, մենք տեսնում ենք, որ գների ճշգրտումը տեղի է ունենում աստիճանաբար»։
Հետաքրքրական է նաև ԿԲ մոտեցումը տերմինաբանությանը։ Գալստյանի խոսքով՝ իրենք խուսափում են «սպեկուլյատիվ» կամ «գերշահույթ» բառերից, քանի որ դրանք չունեն հստակ տեսական հենք և դուրս են Կենտրոնական բանկի մասնագիտական բառապաշարից։
Բանկային համակարգ. ավանդների և վարկերի հարաբերակցությունը
Անդրադառնալով ֆինանսական ցուցանիշներին՝ ԿԲ նախագահը ներկայացրեց ուշագրավ թվեր.
-
Վարկ/ավանդ հարաբերակցությունը կազմում է 115%։ Սա նշանակում է, որ վարկավորման տեմպերն առաջանցիկ են, բայց զուգահեռաբար առկա է նաև ավանդների զգալի աճ։
-
Ավանդներ/ՀՆԱ հարաբերակցությունը այս պահին հասել է 57.3%-ի։
Որտեղի՞ց է գալիս այս ներուժը
Ինչո՞վ է պայմանավորված երկրում փողի նման ներհոսքը և խնայողությունների աճը։ Մարտին Գալստյանի հիմնավորմամբ՝ սա երկրում արձանագրված բարձր տնտեսական աճի ուղղակի հետևանքն է։ Տնտեսական ակտիվությունը նպաստում է եկամուտների ավելացմանը, ինչն էլ իր հերթին վերածվում է նոր խնայողությունների և ավանդների։
Այսպիսով, չնայած նախկինում առկա մտահոգություններին, Հայաստանի ֆինանսական շուկան այսօր թևակոխել է ավելի հավասարակշռված և կանխատեսելի փուլ։
