Հայաստանի անշարժ գույքի շուկան շարունակում է մնալ հանրության և տնտեսագետների ուշադրության կենտրոնում։ ՀՀ կենտրոնական բանկը հրապարակել է Բնակելի անշարժ գույքի գների նոր ինդեքսը (ԲԱԳԳԻ), որը թույլ է տալիս առավել ճշգրիտ պատկերացում կազմել շուկայական դինամիկայի մասին։
Ի՞նչ է փաստում պաշտոնական վիճակագրությունը
Ըստ ԿԲ տվյալների՝ 2025 թվականի երրորդ եռամսյակում բնակելի անշարժ գույքի գները նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ աճել են 5.5%-ով։ Հատկանշական է, որ բնակարանների գների 2% աճի ֆոնին, առանձնատների գները գրանցել են թռիչքաձև՝ 18.6% աճ։ Միայն այս եռամսյակում իրականացվել է շուրջ 215.1 մլրդ դրամի գործարք (7,113 առուվաճառք)։
Սակայն պաշտոնական թվերի հետևում թաքնված են խորքային խնդիրներ, որոնց մասին ահազանգում են ոլորտի առաջատար փորձագետները։
Փորձագիտական տեսանկյուն. Գներն արհեստականորե՞ն են բարձր պահվում
Անշարժ գույքի շուկայի փորձագետ Կարապետ Հովհաննիսյանը կարծում է, որ շուկայում առկա է գների լուրջ գերուրճացվածություն։ Ըստ նրա՝ Երևանում շատ նորակառույցներ վերածվում են «մեռյալ» գոտիների․ շենքերը հանձնված են, բայց երեկոյան լույսեր չեն վառվում, քանի որ բնակարանների մի մասը գնվել է բացառապես վերավաճառքի նպատակով։ Հովհաննիսյանը նաև մտահոգություն է հայտնում քաղաքի ենթակառուցվածքների վերաբերյալ՝ նշելով, որ կոյուղատար համակարգերը և խցանումները Երևանը դարձնում են բնակության համար անհարմար։
Մեկ այլ կարևոր գործոնի է անդրադառնում փորձագետ Ռուստամ Գրիգորյանը։ Նա փաստում է, որ առաջնային շուկայում գործարքների քանակը նվազել է շուրջ 30%-ով։ Չնայած գնորդների սպասողական վիճակին՝ կառուցապատողներն ու բանկերը կարողացել են արագ ադապտացվել։ Գրիգորյանի դիտարկմամբ՝ որոշակի անկում է նկատվում միայն վարձակալության շուկայում և երկրորդային շուկայի որոշ հատվածներում։
Եկամտահարկի վերադարձը և շուկայի ապագան
Թե՛ ԿԲ զեկույցը, թե՛ փորձագետները նշում են, որ գների բարձր մակարդակի պահպանման հիմնական շարժիչ ուժերից մեկը շարունակում է մնալ եկամտահարկի վերադարձի ծրագիրը։ Սակայն, ինչպես նշում է Կարապետ Հովհաննիսյանը, այս գործոնը հաճախ օգտագործվում է որպես մանիպուլյատիվ գովազդ՝ շուկայում արհեստական աժիոտաժ ստեղծելու համար։
Ամփոփում
Թեև Կենտրոնական բանկի ԲԱԳԳԻ ինդեքսը ցույց է տալիս գների կայուն աճ, փորձագիտական համայնքը հորդորում է զգուշավոր լինել։ Շուկայում առկա է առաջարկի ավելցուկ, իսկ իրական պահանջարկը սկսում է չհամապատասխանել «տիեզերական» գներին։ Գնորդների համար սա անորոշության շրջան է, որտեղ պաշտոնական վիճակագրությունն ու շուկայի իրական դեմքը ոչ միշտ են համընկնում։
