Կենտրոնական բանկի ահազանգը. Անշարժ գույքի շուկան «գերտաքացման» վտանգի տակ է

Հայաստանի Կենտրոնական բանկն (ԿԲ) անցել է բացահայտ ահազանգերի փուլին. ֆինանսական կայունությունը կարող է վտանգվել անշարժ գույքի շուկայում կուտակվող ռիսկերի պատճառով: Ի տարբերություն պաշտոնական այլ կառույցների՝ ԿԲ-ն այս հարցում շատ ավելի անկեղծ է և օբյեկտիվ իր գնահատականներում:

Ի՞նչ է «գերտաքացումը» և ինչո՞ւ է այն վտանգավոր

ԿԲ-ի հիմնական մտահոգությունը շուկայի «տաքացումն» է, որը կարող է հանգեցնել լուրջ խնդիրների: Տրամաբանությունը պարզ է.

• Վարկային մեծ բեռ. Կառուցապատողները վերցրել են հսկայական ծավալի վարկեր նոր շենքեր կառուցելու համար:

• Ավելցուկային առաջարկ. Շուկայում ձևավորվում է ավելի շատ գույք, քան իրականում կարող է սպառվել:

• Իրացվելիության ճգնաժամ. Եթե կառուցապատողները չկարողանան վաճառել բնակարանները նախատեսված ողջ ծավալով, նրանք կունենան վարկերը մարելու խնդիր, ինչն էլ շղթայական ռեակցիայով կհարվածի բանկային համակարգին և երկրի ֆինանսական կայունությանը:

Այս ամենը տեղի է ունենում տնտեսության դանդաղող աճի և աշխարհաքաղաքական անորոշությունների ֆոնին:

Շուկայի հակասական պատկերը. Թվերը «դիմադրում են»

Չնայած տնտեսական պասիվացմանը և սոցիալական լարվածությանը՝ անշարժ գույքի շուկան դեռևս անբնական աշխուժություն է ցուցաբերում.

• Ընդհանուր գործարքներ. Նվազել են շատ քիչ՝ ընդամենը 2%-ով:

• Առքուվաճառք. Ծավալներն անգամ աճել են 5,5%-ով:

• Վարձակալություն. Այստեղ անկումն ակնհայտ է՝ 4,2%, ինչը պայմանավորված է ռելոկանտների գործոնի թուլացմամբ:

• Գներ. Նախորդ տարվա համեմատ դեռևս գնաճ կա, թեև նախորդ ամսվա նկատմամբ գրանցվել է խորհրդանշական 0,1% գնանկում:

Իներցիա թե՞ իռացիոնալ լավատեսություն

Անշարժ գույքի շուկան ունի մի առանձնահատկություն՝ այն երկար ժամանակ պահպանում է իր իներցիան: Կառուցապատողները պատրաստ չեն արագ ընդունել նոր իրողությունները և իջեցնել գները: Դրա փոխարեն նրանք փորձում են «լավացնել» գնման պայմանները (ճկուն գրաֆիկներ, դյուրացված վարկավորում), բայց ոչ գինը:

Այստեղից առաջանում է երկու հնարավոր ենթադրություն.

1. Կառուցապատողները տառապում են իռացիոնալ լավատեսությամբ՝ հավատալով, որ պահանջարկը միշտ բարձր կմնա, ինչն էլ ավելի է մեծացնում «փուչիկի» պայթելու ռիսկը:

2. Շուկայում գործում է մի տրամաբանություն, որը հաշվի չի առնում տնտեսական իրական ցուցանիշները:

Վերջաբան. Երբ շուկան աճում է տնտեսական բարձր ակտիվության փուլում, դա բնական է: Սակայն երբ շուկան շարունակում է «տաքանալ» տնտեսական դանդաղման պայմաններում, դա արդեն վտանգավոր ազդակ է: ԿԲ-ի ահազանգն ուշադրության է արժանի. ի վերջո, ի՞նչ տրամաբանությամբ են շարունակում աճել կառուցապատման ծավալները, երբ իրական պահանջարկի հիմքերը թուլանում են:

Աղբյուր