Հայաստանում նորակառույց բնակարան ձեռք բերելու համար գնորդի ֆիզիկական ներկայությունը կարող է այլևս պարտադիր չլինել։ Կառավարության առաջարկած փոփոխությամբ նախատեսվում է հնարավորություն տալ կառուցապատողի, գնորդի և հիփոթեքային վարկ տրամադրող բանկի կամ վարկային կազմակերպության միջև եռակողմ պայմանագիրը կնքել Կադաստրի կոմիտեի էլեկտրոնային համակարգով։
Փոփոխությունը հատկապես կարևոր է արտերկրում բնակվող գնորդների համար, որոնք ներկայում գործարքի համար ստիպված են կամ ժամանել Հայաստան, կամ այլ անձի լիազորագիր տրամադրել։
Գործարքը հնարավոր կլինի վավերացնել նաև Հայաստանի սահմաններից դուրս
Նախատեսվում է, որ համապատասխան պայմանագրի ձևանմուշը կներառվի Կադաստրի կոմիտեի էլեկտրոնային համակարգում։ Հիփոթեքային վարկի առկայության դեպքում գնորդը, կառուցապատողը և ֆինանսական կազմակերպությունը կկարողանան պայմանագիրը կնքել և վավերացնել հեռահար եղանակով։
Այդ պայմանագիրը հիմք կդառնա իրավունքի պետական գրանցման համար և հնարավորություն կտա կառուցապատողից համապատասխան իրավունքը փոխանցել հիփոթեքային վարկավորմամբ գույք ձեռք բերող անձին։
Ներկայում արտերկրում գտնվող գնորդը գործարքի իրականացման համար կամ պետք է անձամբ ներկայանա Հայաստանում գործող նոտարին, կամ լիազորի մեկ այլ անձի։ Արտերկրում տրված լիազորագիրը նաև պետք է անցնի համապատասխան հաստատման ընթացակարգեր։
Նախագծով նախատեսվող փոփոխությունը կրճատում է այս ընթացակարգային շղթան։
Գնորդը պետք է հստակ հասկանա՝ ինչ իրավունք է ձեռք բերում
Մասնագետները միաժամանակ զգուշացնում են, որ գործարքի պարզեցումը չպետք է նվազեցնի գնորդի իրավական պաշտպանվածությունը։
Նրանց գնահատմամբ՝ հատկապես նորակառույցներում գնման իրավունքի գործարքների դեպքում հաճախ գնորդները բավարար չափով չեն գիտակցում, որ դեռևս չեն ձեռք բերում պատրաստ անշարժ գույքի սեփականության իրավունք, այլ ստանում են ապագայում գույք ձեռք բերելու իրավունք։
Մասնագետների կարծիքով՝ սա բարձր ռիսկեր պարունակող գործարք է, ուստի պայմանագրի էությունը, հիմնական պայմաններն ու հնարավոր հետևանքները պետք է գնորդին հստակ բացատրվեն։
Նոտարական գործարքի դեպքում, ըստ ներկայացված պարզաբանման, նոտարը պարտավոր է կողմերին ներկայացնել պայմանագրի իմաստն ու դրա իրավական հետևանքները։ Հեռահար գործարքի պարագայում նման բացատրության բացակայությունը կարող է գնորդից պահանջել պայմանագրի պայմանների առավել ուշադիր ուսումնասիրություն։
Էլեկտրոնային գործարքները նաև կիբերանվտանգության ռիսկեր ունեն
Մասնագետների նշած երկրորդ հիմնական խնդիրը գործարքի տեխնիկական անվտանգությունն է։
Էլեկտրոնային պայմանագրի դեպքում կարևոր է պաշտպանել անձնական տվյալները, նույնականացման միջոցներն ու էլեկտրոնային ստորագրությունը։ Հակառակ դեպքում հնարավոր են ուրիշի անունից գործարք կնքելու, օգտահաշիվ մուտք գործելու կամ էլեկտրոնային ստորագրությունը ապօրինի օգտագործելու փորձեր։
Մասնագետները հիշեցնում են, որ արդեն կան դեպքեր, երբ խարդախները ուրիշների անունից մուտք են գործում հաշիվներ կամ վարկեր ձևակերպում։ Նույն ռիսկերը տեսականորեն կարող են տեղափոխվել նաև անշարժ գույքի էլեկտրոնային գործարքների ոլորտ։
Միաժամանակ նշվում է, որ իրական շահառուին թաքցնելու կամ շինծու գնորդ ներգրավելու հնարավորությունը բացառապես էլեկտրոնային գործարքի խնդիր չէ․ նման սխեմաներ հնարավոր են ինչպես թղթային, այնպես էլ թվային ձևաչափով։
Այսպիսով, հեռահար գործարքները կարող են զգալիորեն պարզեցնել հատկապես արտերկրում գտնվող գնորդների համար նորակառույց բնակարան ձեռք բերելու գործընթացը, սակայն ընթացակարգի հարմարավետությունը պետք է ուղեկցվի իրավական և թվային անվտանգության բավարար երաշխիքներով։
