Հայաստանում բնակության հասցեի հաշվառման կարգը կարող է էապես փոխվել։ Նախատեսվում է, որ նոր մշտական բնակության վայր տեղափոխվելուց հետո քաղաքացիները 15 աշխատանքային օր կունենան իրենց հիմնական հասցեն գրանցելու կամ փոփոխելու համար։
Փոփոխությունը վերաբերում է ոչ միայն բնակարան տեղափոխվողներին։ Նոր ժամկետ է նախատեսվում նաև այն անձանց համար, որոնց նախկին հասցեի հաշվառումը դադարեցվել է, ինչպես նաև բնակչության պետական ռեգիստրի սուբյեկտի կարգավիճակ նոր ձեռք բերող անձանց։
Այս կանոնները ներառված են ՀՀ ներքին գործերի նախարարության մշակած «Բնակչության հաշվառման կարգը սահմանելու մասին» կառավարության որոշման նախագծում։
Կարևոր է․ 2026 թվականի նոյեմբերի 1-ի դրությամբ նոր կարգը դեռ ընդունված չէ։ Նախագծով դրա ուժի մեջ մտնելու ամսաթիվը նախատեսված է 2027 թվականի հունվարի 1-ը։
Ինչպե՞ս է գործում հասցեի փոփոխման կարգն այսօր
Գործող կարգավորումը սահմանված է ՀՀ կառավարության 2005 թվականի հուլիսի 14-ի N 1231-Ն որոշմամբ։
Դրա N 1 հավելվածի 11-րդ կետի համաձայն՝ բնակիչը պարտավոր է զբաղեցրած բնակելի տարածությունն օգտագործելու իրավունքը կորցնելուց հետո 7 օրվա ընթացքում համապատասխան տեղական ռեգիստրին գրավոր հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն։
Այստեղ կա կարևոր իրավական առանձնահատկություն։
Գործող յոթօրյա ժամկետը կապված է ոչ թե ցանկացած տեղափոխության, այլ բնակելի տարածությունն օգտագործելու իրավունքը կորցնելու հետ։
Միաժամանակ գործող կարգով մշտական բնակության վայրը փոխելիս անձը պետք է դիմի նոր բնակության վայրի տեղական ռեգիստր՝ այնտեղ հաշվառվելու համար։
Հետևաբար նախատեսվող փոփոխությունը պարզապես յոթօրյա ժամկետը երկարացնելը չէ։ Այն նաև ավելի հստակ է սահմանում, թե որ դեպքերում և երբ պետք է գրանցել նոր հիմնական հասցեն։
Ո՞ր դեպքերում կգործի 15 աշխատանքային օրվա պահանջը
Նախագծով նախատեսվում է հիմնական հասցեն գրանցել կամ փոփոխել համապատասխան հանգամանքն առաջանալու օրվան հաջորդող 15 աշխատանքային օրվա ընթացքում։
Նոր պահանջը վերաբերում է երեք հիմնական իրավիճակի։
1. Տեղափոխվել եք նոր մշտական բնակության վայր
Օրինակ՝ վաճառել եք Երևանի ձեր բնակարանը և տեղափոխվել Աբովյանում գտնվող նոր բնակարան։
Նախատեսվող կարգով նոր բնակության հասցեի հաշվառումը պետք է կատարեք սահմանված 15 աշխատանքային օրվա ընթացքում։
2. Ձեր նախկին հասցեի հաշվառումը դադարեցվել է
Օրինակ՝ նախկին բնակարանի սեփականատիրոջ դիմումի հիման վրա ձեր հասցեի հաշվառումը դադարեցվել է օրենքով նախատեսված ընթացակարգով։
Եթե այդ պատճառով այլևս գրանցված հիմնական հասցե չունեք, անհրաժեշտ կլինի սահմանված ժամկետում կարգավորել նոր հասցեի հաշվառումը։
3. Ձեռք եք բերել բնակչության պետական ռեգիստրի սուբյեկտի կարգավիճակ
Նոր կանոնը վերաբերում է նաև այն անձանց, որոնք համապատասխան իրավական հիմքով նոր են ընդգրկվում բնակչության պետական ռեգիստրի սուբյեկտների շրջանակում։
Այս դեպքերում ևս նախատեսվում է հիմնական հասցեի գրանցման ժամկետ։
Ինչպե՞ս է հաշվարկվելու 15 աշխատանքային օրը
Առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի այն հանգամանքը, որ նախագծով նախատեսված են աշխատանքային, այլ ոչ թե օրացուցային օրեր։
Սա նշանակում է, որ ժամկետը հաշվարկելիս պետք է հաշվի առնել ոչ աշխատանքային օրերն ու պաշտոնական տոները։
Օրինակ՝ եթե անձը նոր բնակարան է տեղափոխվել ուրբաթ օրը, նախատեսվող ժամկետի հաշվարկը սկսվում է համապատասխան իրադարձությանը հաջորդող օրվանից՝ աշխատանքային օրերի հաշվարկման կանոնների կիրառմամբ։
Հետևաբար 15 աշխատանքային օրը պարտադիր չէ, որ հավասար լինի 15 օրացուցային օրվա։ Իրական ժամանակահատվածը կարող է ավելի երկար լինել։
Կարևոր է նաև չշփոթել անձին տրված ժամկետը և պետական մարմնի կողմից դիմումը մշակելու ժամկետը։
Որտե՞ղ և ինչպե՞ս հնարավոր կլինի փոխել հաշվառման հասցեն
Նոր կարգավորման հիմքում բնակչության պետական ռեգիստրի թվայնացումն է։
Նախագծով նախատեսվում է, որ հիմնական հասցեի գրանցման կամ փոփոխման պահանջը հնարավոր կլինի ներկայացնել՝
-
Տեղեկատվական մուտքի էլեկտրոնային հարթակի միջոցով։
-
Միգրացիայի և քաղաքացիության բնագավառի լիազոր մարմնի միջոցով։
Նախատեսվող ընդհանուր ընթացակարգով՝ համապատասխան պահանջը ներկայացնելուց հետո հասցեի գրանցումը կիրականացվի 3 աշխատանքային օրվա ընթացքում։
Այսինքն՝ 15 աշխատանքային օրը անձին տրվող ժամկետն է՝ նոր հասցեն գրանցելու համար դիմելու նպատակով, իսկ 3 աշխատանքային օրը վերաբերում է ներկայացված պահանջի մշակմանը։
Գրանցման համար անհրաժեշտ կլինի պահպանել տվյալ հասցեին վերաբերող օրենքով սահմանված պայմանները և ընթացակարգային պահանջները։
Ի՞նչ կլինի, եթե 15 աշխատանքային օրվա ընթացքում նոր հասցե չգրանցեք
Նախագծի առավել ուշագրավ դրույթներից մեկը վերաբերում է այն անձանց, որոնք սահմանված ժամկետում չեն գրանցում իրենց հիմնական հասցեն։
Եթե ժամկետի ավարտից հետո բնակչության պետական ռեգիստրում անձի հիմնական հասցեն բացակայում է, նախատեսվում է կիրառել հատուկ մեխանիզմ։
Լիազոր մարմինը որպես հիմնական հասցե կգրանցի անձի վերջին հայտնի փաստացի գտնվելու վայրի համայնքն ու բնակավայրը։
Սակայն այդպիսի գրանցումը չի պարունակի բնակելի շենքի, տան կամ բնակարանի ամբողջական հասցեն։
Օրինակ՝ եթե անձի վերջին հայտնի գտնվելու վայրը Երևանն է, բայց նրա բնակարանի ճշգրիտ հասցեն հայտնի չէ, ռեգիստրում կարող է արտացոլվել միայն համապատասխան համայնքի և բնակավայրի մակարդակով տեղեկությունը։
Եթե հնարավոր չլինի պարզել նույնիսկ վերջին հայտնի համայնքն ու բնակավայրը, ռեգիստրում կկատարվի նշում այն մասին, որ անձը հիմնական հասցե չունի։
Սա չի նշանակում, որ անձն ինքնաբերաբար ձեռք է բերում որևէ բնակարանում բնակվելու կամ այդ գույքն օգտագործելու իրավունք։ Խոսքը պետական ռեգիստրում հասցեի մասին առկա տեղեկությունների արտացոլման հատուկ ձևի մասին է։
Միաժամանակ նման գրառումը չպետք է ընկալել որպես ամբողջական հասցեն գրանցելու պարտականությունը անտեսելու թույլտվություն։
Արդյոք բնակարան գնելը նշանակում է, որ հասցեն ինքնաբերաբար կփոխվի
Ոչ։ Բնակարանի նկատմամբ սեփականության իրավունքի պետական գրանցումը և անձի բնակության հասցեի հաշվառումը տարբեր իրավական գործողություններ են։
Երբ քաղաքացին բնակարան է գնում, Կադաստրի կոմիտեում գրանցվում է նրա սեփականության իրավունքը։
Սակայն միայն բնակարան ձեռք բերելու հանգամանքը դեռ չի նշանակում, որ հենց այդ հասցեն ինքնաբերաբար դառնում է գնորդի հիմնական հաշվառման հասցեն։
Օրինակ՝ քաղաքացին կարող է սեփականության իրավունքով ունենալ երկու բնակարան, բայց որպես մշտական բնակության վայր ընտրել դրանցից մեկը։
Նոր օրենքով նախատեսվում է «հիմնական հասցե» հասկացությունը՝ որպես այն վայր, որտեղ անձն ունի բնակվելու իրավունք և որը հայտարարում է որպես իր մշտական բնակության վայր։
Անձը կարող է ունենալ միայն մեկ հիմնական հասցե։
Հետևաբար բնակարան գնելիս կամ բնակության վայրը փոխելիս կարևոր է առանձին ուշադրություն դարձնել հաշվառման տվյալներին։
Ի՞նչ տարբերություն կա հիմնական և ոչ հիմնական հասցեների միջև
Բնակչության պետական ռեգիստրի նոր համակարգով նախատեսվում է տարբերակել երկու տեսակի հասցե՝ հիմնական և ոչ հիմնական։
Հիմնական հասցեն անձի հայտարարած մշտական բնակության վայրն է։
Ոչ հիմնական հասցեն կարող է օգտագործվել պաշտոնական ծանուցումներ ստանալու կամ հանրային ծառայությունների մատուցման նպատակներով։
Այս տարբերակումը կարևոր է հատկապես այն քաղաքացիների համար, որոնք բնակվում են մեկ հասցեում, բայց ցանկանում են որոշ պաշտոնական ծանուցումներ ստանալ մեկ այլ հասցեով։
Ոչ հիմնական հասցեն փոխելու հնարավորությունը չի վերացնում հիմնական հասցեի վերաբերյալ տեղեկությունները պատշաճ գրանցելու անհրաժեշտությունը։
Արդյոք արդեն հաշվառված քաղաքացիները պետք է նորից դիմեն
Ոչ բոլոր քաղաքացիներից կպահանջվի նորից գրանցել իրենց հասցեն։
Նախագծի անցումային դրույթներով նախատեսվում է, որ մինչև նոր կարգի ուժի մեջ մտնելը բնակչության պետական ռեգիստրում հաշվառված անձինք կշարունակեն մնալ հաշվառված։
Նրանց արդեն գրանցված մշտական կամ փաստացի բնակության վայրի հասցեն նոր շտեմարանում կարտացոլվի որպես հիմնական հասցե։
Այսպիսով, եթե անձի հասցեն չի փոխվել, միայն նոր համակարգի ներդրումը ինքնին չի նշանակի, որ անհրաժեշտ է կրկին ներկայացնել հաշվառման դիմում։
Այլ իրավիճակ է, երբ քաղաքացին տեղափոխվում է, նրա նախկին հասցեի գրանցումը դադարեցվում է կամ անհրաժեշտ է ուղղել ռեգիստրում առկա տվյալները։
Ե՞րբ կսկսեն գործել նոր կանոնները
Ներքին գործերի նախարարության պատրաստած որոշման նախագիծը հանրային քննարկման է ներկայացվել 2026 թվականի հոկտեմբերի 9-ին, իսկ քննարկումն ավարտվել է հոկտեմբերի 25-ին։
Նախագծով նախատեսված է, որ նոր կարգն ուժի մեջ կմտնի 2027 թվականի հունվարի 1-ին։
Միևնույն ժամանակ «Բնակչության պետական ռեգիստրի մասին» 2025 թվականի հուլիսի 3-ի ՀՕ-233-Ն օրենքի ուժի մեջ մտնելը կապվում է նոր տվյալների շտեմարանի գործարկման հետ, բայց ոչ ուշ, քան 2027 թվականի հունվարի 1-ը։
Կառավարության որոշման վերջնական ընդունումից հետո անհրաժեշտ կլինի առաջնորդվել դրա պաշտոնապես հրապարակված խմբագրությամբ, քանի որ նախագծի դրույթները քննարկման և հաստատման ընթացքում կարող են փոփոխվել։
Ի՞նչ է նշանակում այս փոփոխությունը քաղաքացիների համար
Եթե նոր կարգն ընդունվի նախատեսված բովանդակությամբ, բնակության վայրի փոփոխությունն ավելի հստակ ժամկետներով կարգավորվող վարչական գործընթաց կդառնա։
Քաղաքացիները հնարավորություն կունենան նոր հիմնական հասցեի գրանցման համար օգտվել թվային հարթակից, իսկ տեղափոխվելու, հաշվառման դադարեցման և այլ նախատեսված դեպքերի համար կգործի միասնական՝ 15 աշխատանքային օրվա ժամկետ։
Նոր կարգավորումը հատկապես կարևոր կլինի բնակարան գնողների, վարձակալությամբ բնակվողների և բնակության վայրը հաճախ փոխող անձանց համար։
Գլխավոր փոփոխությունը ոչ միայն ավելի երկար ժամկետն է, այլև հաշվառման պարտականության, դրա առաջացման պահի և պետական ռեգիստրում հասցեի տվյալների պահպանման նոր համակարգը։
