Նորակառույցի գազիֆիկացում․ ո՞ր վճարներն են օրինական և ինչ իրավունք ունի բնակիչը

Նորակառույց շենքում բնակարան գնելիս գնորդը սովորաբար ակնկալում է, որ բնակարանը հնարավոր կլինի միացնել գազամատակարարմանը՝ առանց կառուցապատողին չնախատեսված գումարներ վճարելու։ Սակայն գործնականում արձանագրվել են դեպքեր, երբ գազի միացման համար բնակիչներից պահանջվել են լրացուցիչ վճարներ, իսկ գործընթացը պայմանավորվել է կառուցապատողի գրավոր համաձայնությամբ։

2026 թվականի հոկտեմբերի 17-ից Հայաստանում ուժի մեջ է մտել կարգավորում, որը վերացնում է բազմաբնակարան շենքերի բնակիչների համար այդ համաձայնությունը ներկայացնելու պահանջը՝ գազասպառման համակարգի տեխնիկական պայմաններ ստանալիս։ Սակայն նոր կանոնը չի նշանակում, որ գազիֆիկացման հետ կապված բոլոր աշխատանքներն անվճար են։

Կառուցապատողի համաձայնությունն այլևս պարտադիր չէ

ՀՀ հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի՝ 2026 թվականի հոկտեմբերի 14-ի №284-Ն որոշմամբ փոփոխվել է Բնական գազի մատակարարման և օգտագործման կանոնների 67.1-րդ կետը։

Նոր խմբագրությամբ բազմաբնակարան շենքի բնակիչը գազասպառման համակարգի տեխնիկական պայմաններ ստանալու համար մատակարարին ներկայացնում է ծխաօդատար ուղիների պիտանելիության ակտը և կանոնների 31-րդ կետի 1–7-րդ ենթակետերով նախատեսված փաստաթղթերը։

Նախկինում այս ընթացակարգում պահանջվում էր նաև այլ անձի գազասպառման համակարգի միջոցով միանալու դեպքում այդ համակարգի սեփականատիրոջ գրավոր համաձայնությունը։

Նոր կարգավորմամբ բազմաբնակարան շենքի բնակիչն այդ համաձայնությունը ներկայացնելու պարտավորություն այլևս չունի։

Այստեղ կա կարևոր իրավական տարբերություն. կանոնների 31-րդ կետի 8-րդ ենթակետը չի վերացվել։ Այլ անձի գազասպառման համակարգով միանալու վերաբերյալ համաձայնության ընդհանուր պահանջը շարունակում է գործել այն դեպքերում, որոնց նկատմամբ կիրառելի է այդ դրույթը։

Փոփոխությունը վերաբերում է հենց բազմաբնակարան շենքերի բնակիչների համար տեխնիկական պայմանների ստացման հատուկ ընթացակարգին։

Միաժամանակ պահպանվում են գազամատակարարման տեխնիկական և անվտանգության պահանջները։

Կանոնների 67.2-րդ կետի համաձայն՝ մատակարարը անհրաժեշտ փաստաթղթերով դիմումը ստանալուց հետո հինգ աշխատանքային օրվա ընթացքում պետք է տրամադրի տեխնիկական պայմանները կամ ներկայացնի գրավոր հիմնավորված մերժում։

Սակայն այդ ժամկետը վերաբերում է տեխնիկական պայմաններին, ոչ թե բնակարանի փաստացի գազամատակարարումը սկսելու ամբողջ գործընթացին։

Ո՞ր գազի միացումն է անվճար, և ինչի՞ համար կարող են գումար պահանջել

Գազիֆիկացման վճարների հարցում անհրաժեշտ է տարբերակել երկու գործընթաց՝ շենքի գազամատակարարման ցանցին միացումը և առանձին բնակարանի գազասպառման համակարգի կառուցումը։

Բնական գազի մատակարարման և օգտագործման կանոնների 48-րդ կետով սահմանված է, որ գազիֆիկացված բազմաբնակարան շենքերում գտնվող տարածքների միացման համար միացման վճար չի գանձվում։

Այս դեպքում առանձին միացման պայմանագիր նույնպես չի կնքվում, և կիրառվում է գազամատակարարման պայմանագրի կնքման համար նախատեսված ընթացակարգը։

Սակայն սա չի նշանակում, որ բնակարանի գազասպառման համակարգի նախագծումը, կառուցումը և կարգաբերումը բոլոր դեպքերում անվճար են։

Կանոնների 66-րդ կետի համաձայն՝ այդ աշխատանքներն իրականացվում են դիմող անձի միջոցներով՝ համապատասխան լիցենզիա ունեցող կազմակերպության կողմից։

Միաժամանակ, եթե բնակարանի գնման պայմանագրով կառուցապատողն արդեն պարտավորվել է ապահովել որոշակի գազիֆիկացման աշխատանքներ, դրանց դիմաց լրացուցիչ վճար պահանջելու իրավաչափությունը պետք է գնահատվի պայմանագրի և գործող օրենսդրության հիման վրա։

Գնորդը պետք է հստակ իմանա՝ վճարում է իր բնակարանի անհատական համակարգի աշխատանքների՞, թե՞ շենքի ընդհանուր գազամատակարարման ենթակառուցվածքի համար։

Կառուցապատողի վճարած գումարը կարո՞ղ է փոխանցվել բնակարանի գնորդին

Գործող կանոններում կա ևս մեկ կարևոր առանձնահատկություն, որը վերաբերում է նոր կառուցվող բազմաբնակարան շենքերին։

Կանոնների 52-րդ կետով նախատեսված է, որ նոր կառուցվող բազմաբնակարան շենքի կամ կառուցապատվող թաղամասի միացման վճարի համապատասխան գումարը բաշխվում է շենքի կամ շինությունների շահագործման հանձնման պահին առկա միացման կետերի միջև։

Այդ գումարը ձևակերպվում է համապատասխան միացման կետում հետագայում սպառվելիք բնական գազի արժեքի դիմաց կանխավճար։

Իսկ 53-րդ կետը նախատեսում է կառուցապատողի վճարած միացման վճարի համապատասխան մասի նկատմամբ պահանջի իրավունքը բնակարանի գնորդին փոխանցելու հնարավորություն։

Դրա համար անհրաժեշտ է, որ գնորդն ու կառուցապատողը օրենքով սահմանված կարգով կնքեն պահանջի իրավունքի զիջման պայմանագիր։ Կառուցապատողը պարտավոր է այդ մասին մեկամսյա ժամկետում տեղեկացնել գազամատակարարին՝ ներկայացնելով պայմանագրի պատճենը։

Սա նշանակում է, որ որոշ պայմաններով կառուցապատողի կատարած միացման վճարի համապատասխան մասը կարող է հաշվառվել արդեն բնակարանի գնորդի օգտին՝ որպես ապագա գազասպառման կանխավճար։

Սակայն այդ մեխանիզմը չի նշանակում, որ կառուցապատողը կարող է առանց համապատասխան իրավական կամ պայմանագրային հիմքի բնակչից լրացուցիչ գումար պահանջել։

Պետք է տարբերակել միացման վճարի հաշվին ձևավորված կանխավճարի նկատմամբ իրավունքի փոխանցումը և կառուցապատողի կողմից ներկայացվող ինքնուրույն դրամական պահանջը։

«Կոմիտաս պարկի» օրինակը․ բնակիչներից պահանջվել էր 357 հազար դրամ

Գազիֆիկացման հետ կապված վճարների շուրջ վեճի օրինակ է Երևանի «Կոմիտաս պարկ» բնակելի համալիրի գործը։

Մրցակցության և սպառողների շահերի պաշտպանության հանձնաժողովը 2026 թվականի հուլիսի 14-ին հրապարակել էր տեղեկություն, ըստ որի՝ կառուցապատող «ՕՐԴ Դեվելոփմենթ» ընկերությունը բնակարանների ներտնային գազիֆիկացման հնարավորությունն ապահովելու համար գնորդներից պահանջել էր լրացուցիչ 357 000 դրամ՝ յուրաքանչյուր բնակարանի հաշվով։

Հանձնաժողովն արձանագրել էր սպառողների շահերը խախտող գործելակերպի հատկանիշներ և կառուցապատողին հանձնարարել առանց գնորդներից լրացուցիչ գումար գանձելու ապահովել գազիֆիկացման գործընթացը, ինչպես նաև վերադարձնել արդեն գանձված գումարները։

Խնդրին անդրադարձել էր նաև ՀՀ քաղաքաշինության կոմիտեն՝ անընդունելի համարելով բնակարան ձեռք բերած հանրային ծառայողներին օրենսդրությամբ չհիմնավորված ֆինանսական պարտավորություններ ներկայացնելը։

Այս դեպքը ցույց է տալիս, որ գազամատակարարման ենթակառուցվածքի վրա կառուցապատողի կատարած ծախսերը դեռ բավարար հիմք չեն բնակիչներից ցանկացած լրացուցիչ վճար պահանջելու համար։

Միևնույն ժամանակ կառուցապատողները կարող են բախվել իրական տեխնիկական դժվարությունների, այդ թվում՝ գազամատակարարման ցանցի թողունակության ավելացման և նոր հզորությունների ապահովման անհրաժեշտության հետ։

Սակայն նման ծախսերի առկայությունը չի վերացնում պայմանագրով ստանձնած պարտավորությունները և սպառողների իրավունքների պաշտպանության պահանջները։

Ի՞նչ անել, եթե կառուցապատողը գազի համար լրացուցիչ գումար է պահանջում

Եթե նորակառույցում գազի միացումը պայմանավորում են լրացուցիչ վճարմամբ, բնակիչը պետք է նախ պարզի՝ ինչի համար է պահանջվում գումարը և ինչ հիմքով։

1. Ստուգել բնակարանի գնման պայմանագիրը։ Պարզել՝ կառուցապատողն ինչ պարտավորություններ է ստանձնել գազամատակարարման և ներտնային համակարգերի վերաբերյալ։

2. Պահանջել վճարի գրավոր հիմնավորում։ Ճշտել աշխատանքի տեսակը, հաշվարկը և վճարը պահանջելու իրավական կամ պայմանագրային հիմքը։

3. Դիմել գազամատակարարին։ Պարզել շենքի գազիֆիկացման կարգավիճակը, անհրաժեշտ տեխնիկական պայմանները և առկա խոչընդոտները։

4. Պահպանել բոլոր փաստաթղթերը։ Վճարման անդորրագրերը, գրավոր պահանջները և նամակագրությունը կարող են կարևոր լինել վեճի դեպքում։

5. Անհրաժեշտության դեպքում ներկայացնել բողոք։ Կառուցապատողի հնարավոր անարդար գործելակերպի վերաբերյալ կարելի է դիմել Մրցակցության և սպառողների շահերի պաշտպանության հանձնաժողով։ Գազամատակարարի հետ կարգավորող վեճերի դեպքում՝ Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողով՝ վերջինիս իրավասությունների շրջանակում։

Եթե բնակիչն արդեն վճարել է պահանջված գումարը, դրա վերադարձի իրավական հնարավորությունը կախված է վճարման հիմքից, պայմանագրից և գործի փաստական հանգամանքներից։

Նոր որոշումը բոլոր նախկին վճարումների ավտոմատ վերադարձ չի նախատեսում։

Ի՞նչ ստուգել նորակառույց բնակարան գնելուց առաջ

Գազիֆիկացումը կարևոր է ոչ միայն բնակարանի հարմարավետության, այլև այն փաստացի օգտագործելու հնարավորության տեսանկյունից։

Նորակառույց բնակարան ընտրելիս նպատակահարմար է նախապես պարզել՝ շենքը միացվա՞ծ է գազամատակարարման ցանցին, պատրաստվա՞ծ են անհրաժեշտ ներքին համակարգերը, և արդյո՞ք բնակարանի գինը ներառում է պայմանագրով նախատեսված գազիֆիկացման աշխատանքները։

Կարևոր է նաև հասկանալ՝ արդյոք կառուցապատողը կատարել է գազամատակարարման հետ կապված իր պարտավորությունները, և ինչ լրացուցիչ աշխատանքներ պետք է կազմակերպի արդեն բնակարանի սեփականատերը։

2026 թվականի հոկտեմբերի 17-ից գործող փոփոխությունը վերացրել է բազմաբնակարան շենքերի բնակիչների համար կարևոր փաստաթղթային խոչընդոտներից մեկը, սակայն չի փոխարինում գազիֆիկացման տեխնիկական պատրաստվածության, պայմանագրային պարտավորությունների և վճարների օրինականության ստուգմանը։

Գնորդի համար գլխավոր սկզբունքը մնում է նույնը. գազիֆիկացման յուրաքանչյուր լրացուցիչ վճար պետք է ունենա հստակ իրավական կամ պայմանագրային հիմք, իսկ կառուցապատողի ստանձնած պարտավորությունները չպետք է առանց հիմնավորման վերածվեն բնակարանի գնորդի նոր ծախսերի։