Շինարարական աղմուկ գիշերը․ ինչ իրավունք ունի բնակիչը և ում դիմել

Պատկերացնենք՝ կեսգիշերն անց է, իսկ հարևան շինհրապարակում աշխատանքները շարունակվում են։ Կարո՞ղ է կառուցապատողը շինարարություն իրականացնել գիշերը, և արդյո՞ք բնակիչը պարտավոր է համակերպվել աղմուկի հետ։

Հայաստանում քննարկվող նոր կարգավորումները կրկին արդիական են դարձրել այս հարցերը։ Սակայն շուրջօրյա շինարարության հնարավորությունը չի նշանակում գիշերային անդորրը խախտելու անսահմանափակ իրավունք։

Ի՞նչ է սահմանում գործող օրենքը

Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 180-րդ հոդվածի համաձայն՝ գիշերային ժամանակ է համարվում 23։00-ից մինչև 07։00-ն ընկած ժամանակահատվածը։

Այդ ժամերին գիշերային անդորրը խախտող գործողությունները, այդ թվում՝ անհետաձգելի անհրաժեշտությամբ չպայմանավորված աղմկոտ աշխատանքները, կարող են առաջացնել վարչական պատասխանատվություն։

Օրենսգիրքը նախատեսում է նախազգուշացում, իսկ համապատասխան իրավախախտումը վարչական տույժ նշանակելուց հետո մեկ տարվա ընթացքում կրկնելու դեպքում՝ տուգանք։

Միաժամանակ գործում են ՀՀՇՆ 22-04-2014 «Պաշտպանություն աղմուկից» շինարարական նորմերը, որոնք սահմանում են շենքերում և բնակելի կառուցապատման տարածքներում աղմուկից պաշտպանության պահանջներ։

Այստեղ կարևոր է տարբերակել երկու իրավիճակ։ Շինհրապարակում գիշերը աշխատողների ներկայությունն ինքնին դեռ չի ապացուցում իրավախախտումը։ Սակայն գիշերային հանգիստը խանգարող աշխատանքները ենթակա են իրավական գնահատման, նույնիսկ եթե կառուցապատողը շտապում է ավարտել նախագիծը։

Ի՞նչ է փոխվելու նոր կարգավորման դեպքում

Քաղաքաշինության կոմիտեն 2026 թվականի հոկտեմբերի 21-ին հանրային քննարկման է ներկայացրել նախագիծ, որով առաջարկվում է ավելի մանրամասն կարգավորել գիշերային և շուրջօրյա շինարարությունը։

Նախատեսվում է աշխատանքները տարբերակել ըստ առաջացվող աղմուկի և թրթռման՝ առանձնացնելով գիշերը թույլատրելի, որոշակի պայմաններով իրականացվող և սահմանափակման ենթակա աշխատանքները։

Առաջարկվում են նաև բնակիչներին տեղեկացնելու, իրավասու մարմիններին ծանուցելու և աղմուկի մակարդակը վերահսկելու մեխանիզմներ։

Կոմիտեի հիմնավորմամբ՝ փոփոխությունների նպատակը շինարարական ժամկետների կրճատումն ու աշխատանքների առավել արդյունավետ կազմակերպումն է՝ առանց աղմուկից պաշտպանության գործող պահանջները մեղմացնելու։

Սակայն նախագիծը դեռ օրենքով գործող նոր թույլտվություն չէ։ Հանրային քննարկման ավարտը նախատեսված է նոյեմբերի 5-ին։

Անգամ դրա ընդունման դեպքում կարևոր է լինելու գործող օրենսդրության և նոր տեխնիկական կանոնների համատեղ կիրառումը։

Ո՞վ է որոշելու՝ աղմուկը թույլատրելի՞ է

Կարգավորման գործնական արդյունավետության համար առանցքային նշանակություն կունենա ոչ միայն թույլատրելի աշխատանքների ցանկը, այլև վերահսկողության կազմակերպումը։

Օրինակ՝ եթե բնակելի շենքի հարևանությամբ գիշերը շարունակվում են աշխատանքները, պետք է հնարավոր լինի պարզել՝ արդյոք դրանք թույլատրելի են, պահպանվո՞ւմ են աղմուկի սահմանաչափերը և նախատեսվա՞ծ են հարակից բնակիչներին պաշտպանող միջոցառումներ։

Միայն կառուցապատողի հայտարարությունը, թե աշխատանքներն անվտանգ են կամ անհրաժեշտ, բավարար չէ բոլոր հնարավոր խախտումները բացառելու համար։

Օբյեկտիվ գնահատման համար կարող են անհրաժեշտ լինել կատարվող աշխատանքների բնույթի ուսումնասիրություն, համապատասխան փաստաթղթերի ստուգում և աղմուկի մասնագիտական չափումներ։

Հատկապես կարևոր է, որ բնակիչների բողոքները քննվեն ոչ միայն աշխատանքների ավարտից հետո, այլև այն ժամանակ, երբ հնարավոր է արձանագրել ենթադրյալ խախտումը։

Ի՞նչ անել, եթե հարևան շինհրապարակը գիշերը խանգարում է հանգիստը

Բնակիչը կարող է հետևողականորեն արձանագրել իրավիճակը և դիմել իրավասու մարմիններին։

1. Գրանցել խախտման ժամանակը։ Նշել ամսաթիվը, ժամը, շինհրապարակի հասցեն և կատարվող աշխատանքների տեսակը։

2. Պահպանել հնարավոր ապացույցները։ Լուսանկարներն ու կարճ տեսագրությունները կարող են օգնել նկարագրել իրավիճակը։ Հեռախոսի աղմուկաչափի ցուցանիշը կարող է լինել օժանդակ տեղեկություն, բայց ինքնին չի փոխարինում մասնագիտական չափմանը։

3. Գիշերային անդորրի խախտման դեպքում դիմել ոստիկանություն։ Կարելի է զանգահարել 102՝ ներկայացնելով հասցեն և խնդրի բնույթը։

4. Շինարարության կազմակերպման հարցերով դիմել համայնքապետարան։ Երևանում գործում է քաղաքապետարանի 1-05 հեռախոսահամարը։ Կարելի է նաև գրավոր դիմումով պահանջել ստուգել համապատասխան քաղաքաշինական պահանջների պահպանումը։

5. Պահանջել արձանագրել դիմումը և տեղեկացնել արդյունքի մասին։ Կրկնվող դեպքերի դեպքում օգտակար է պահպանել նախորդ դիմումները և ստացված պատասխանները։

Կարևոր է, որ բողոքը վերաբերի կոնկրետ աշխատանքներին և դրանց հետևանքներին։ Աղմուկի առկայությունը, թույլատրելի մակարդակի գերազանցումը և իրավախախտման փաստը նույն հասկացությունները չեն։

Ինչո՞ւ է սա կարևոր նաև նորակառույցի գնորդի համար

Բնակարան ընտրելիս գնորդները սովորաբար ուսումնասիրում են գինը, հարկը, կառուցապատողի հեղինակությունն ու շենքի հանձնման ժամկետը։ Սակայն շրջակա տարածքի ապագա կառուցապատումը նույնպես կարող է ազդել բնակության հարմարավետության վրա։

Եթե բնակելի համալիրի հարևանությամբ առկա են կառուցապատման ենթակա հողամասեր կամ ընթացիկ շինարարություններ, նպատակահարմար է նախապես ուսումնասիրել դրանց վերաբերյալ հասանելի տեղեկությունները։

Բնակարանն ընտրելիս պետք է գնահատել ոչ միայն շենքը, այլև նրա շրջակա միջավայրը։

Սա հատկապես կարևոր է նրանց համար, ովքեր աշխատում են տնից, ունեն փոքր երեխաներ կամ բնակարան են գնում երկարաժամկետ բնակության նպատակով։

Շինարարության արագությունը չպետք է փոխարինի վերահսկողությանը

Գիշերային ժամերին որոշ աշխատանքների կազմակերպումը կարող է օգնել կառուցապատողներին կրճատել ժամկետները։ Մյուս կողմից՝ բնակիչների հանգիստը, առողջությունն ու բնակելի միջավայրի որակը նույնպես ենթակա են պաշտպանության։

Հետևաբար քննարկվող փոփոխության գլխավոր հարցը միայն այն չէ, թե որ աշխատանքները կթույլատրվեն գիշերը։

Որոշիչ է լինելու, թե ինչպես են վերահսկվելու այդ աշխատանքները և որքան արդյունավետ կկարողանա բնակիչը պաշտպանել իր իրավունքները։