Հայաստանում նորակառույցների ընտրությունն ընդլայնվում է, սակայն գնորդի համար ավելի դժվար է տարբերել վստահելի նախագիծը գրավիչ գովազդից։ Գնի ու վճարման պայմանների կողքին վճռորոշ են կառուցապատողի փորձը, շենքի որակը և այն ռիսկերը, որոնք կարող են ի հայտ գալ տարիներ անց։
Շուկայում աճը չի նշանակում, թե բոլոր նախագծերը հավասարապես վստահելի են
«Big Projects» ընկերության և «Toon Expo» անշարժ գույքի ցուցահանդեսի համահիմնադիր Դիանա Հարոյանի գնահատմամբ՝ Հայաստանի կառուցապատման շուկան զարգացման փուլում է։ Նրա խոսքով՝ տարիներ առաջ շուկա էին մտնում նաև կարճաժամկետ նպատակներով ընկերություններ, որոնք մեկ նախագիծ իրականացնելուց հետո հեռանում էին ոլորտից։ Սակայն նա համաձայն չէ բոլոր կառուցապատողներին նույն կերպ գնահատելու մոտեցմանը։
Հարոյանն առանձնացնում է այն ընկերություններին, որոնք ցանկանում են երկարաժամկետ աշխատել, ներդրում են կատարում թիմի որակավորման և միջազգային մասնագիտական փորձի ներգրավման մեջ։ Միջազգային ստանդարտներին ձգտելը, նրա համոզմամբ, կարող է բարձրացնել որակի նկատմամբ պահանջները, բայց գնորդը պետք է գնահատի կոնկրետ արդյունքը, ոչ թե միայն հայտնի անունը։
Ինչո՞ւ է Դուբայի անշարժ գույքը հարցեր առաջացնում
Հարոյանը Դուբայում անշարժ գույք գնելու նկատմամբ խիստ վերապահումներ ունի, հատկապես երբ գնորդը չի պատրաստվում այնտեղ ապրել և հույսը դնում է արագ վերավաճառքի վրա։ Նրա ներկայացմամբ՝ առաջնային շուկայում գործակալների միջնորդավճարը կարող է կազմել 4–7%, իսկ երկրորդայինում՝ մոտ 2%։ Նա կարծում է, որ այդ տարբերությունը կարող է միջնորդներին ավելի շահագրգռել նորակառույցների վաճառքով, քան գնորդի հետագա իրացվելիությամբ։
Սա Հարոյանի գնահատականն է, ոչ թե Դուբայի բոլոր գործարքների վերաբերյալ հաստատված եզրակացություն։ Նրա մտահոգության առանցքն այն է, որ գնելը և հետո շահավետ վաճառելը տարբեր խնդիրներ են․ գովազդվող բարձր եկամտաբերությունը դեռ չի նշանակում, որ գնորդը անհրաժեշտ պահին հեշտությամբ կգտնի հաջորդ գնորդին։
Ինչպե՞ս հասկանալ՝ կարելի՞ է վստահել կառուցապատողին
Հարոյանի հիմնական խորհուրդը նախքան պայմանագիր կնքելը ուսումնասիրել ընկերության պատմությունը։ Կարևոր է համեմատել նախկինում ավարտված նախագծերը, դրանց իրական որակը, հանձնման արդյունքները, աշխատող թիմը և կառուցապատողի խոստումների համապատասխանությունը կատարված աշխատանքին։
Նրա դիտարկմամբ՝ փորձ չունեցող նոր ընկերության դեպքում զգուշավորությունն առավել հիմնավորված է։ Միևնույն ժամանակ վատ փորձ ունեցող կառուցապատողների գոյությունը չի նշանակում, թե ամբողջ շուկան անորակ է։ Գնորդների պահանջկոտության աճը, ավելի հստակ ստանդարտներն ու միջազգային մասնագիտական ներգրավվածությունը կարող են նպաստել դրական փոփոխությունների։
Հիփոթե՞ք, տարաժամկետ վճարո՞ւմ, թե՞ վարձակալություն
Բնակարան ձեռք բերելու որոշումը Հարոյանը չի կապում միայն սեփականություն ունենալու ցանկության հետ։ Նա նշում է, որ ինքն ապրում է վարձակալած բնակարանում, բայց նաև անշարժ գույք է ձեռք բերում ներդրումային նպատակներով։ Ապրելու և ներդրում կատարելու նպատակները տարբեր են, հետևաբար նույն լուծումը բոլորի համար հարմար չէ։
Նա անդրադառնում է նաև կառուցապատողին ուղղակի տարաժամկետ վճարելու հնարավորությանը՝ ընդգծելով դրա ռիսկերը։ Նրա գնահատմամբ՝ բանկային հիփոթեքն ունի վճարունակության գնահատման լրացուցիչ մեխանիզմներ, մինչդեռ այլ վճարային պայմանների դեպքում գնորդը պետք է հատկապես ուշադիր հաշվարկի իր հնարավորությունները և ուսումնասիրի պայմանագիրը։
Գնորդի համար ամենակարևորը համեմատությունն է
Հարոյանի ամփոփ խորհուրդը պարզ է՝ չշտապել և շարունակաբար համեմատել։ Պետք է համադրել ոչ միայն բնակարանների գները, այլև վճարման պայմանները, կառուցապատողների թիմերն ու իրականացված նախագծերը։ Գործարքի գրավչությունը գնահատելիս արժե առանձին դիտարկել սեփական բնակության հարմարավետությունն ու ապագա վերավաճառքի հնարավորությունը։
Նրա մոտեցմամբ՝ անշարժ գույքի գնումը մեծ պարտավորություն է, իսկ վստահությունը պետք է ձևավորվի ստուգելի աշխատանքի և պայմանների, ոչ թե միայն վաճառքի խոստումների հիման վրա։
