Հայաստանի անշարժ գույքի շուկան շարունակում է ակտիվ մնալ, սակայն գների աճի տեմպերը տարբեր են։ Երևանում թանկացումը դանդաղել է, մինչդեռ Կոտայքում և մի շարք այլ մարզերում բնակարանների նկատմամբ հետաքրքրությունն աճում է։ Շուկայի վրա ազդում են արտերկրից գնորդների ներհոսքը, ներդրումային պահանջարկը և քաղաքից դուրս բնակվելու նկատմամբ աճող հետաքրքրությունը։
Ինչու են բնակարանների գները շարունակում բարձրանալ
«Կենտրոն» անշարժ գույքի գործակալության տնօրեն Վահե Դանիելյանի գնահատմամբ՝ բնակարանների թանկացման հիմնական պատճառը պահանջարկի աճն է։
Նրա խոսքով՝ ամռան ամիսներին՝ հունիսից օգոստոս, շուկայում զգալի ակտիվություն է նկատվել։ Սեպտեմբերին գների աճի տեմպերը որոշակիորեն դանդաղել են, սակայն պահանջարկը պահպանվել է։
Ակտիվության կարևոր գործոններից մեկը Ռուսաստանից Հայաստան տեղափոխվող մարդկանց և հայրենակիցների ներհոսքն է։ Նրանց մի մասը բնակարան է գնում մշտական բնակության համար, իսկ մյուսները գույքը դիտարկում են որպես ապագա տեղափոխության կամ ներդրման հնարավորություն։
Դանիելյանի կարծիքով՝ Հայաստանը ավելի գրավիչ է դարձել նաև օտարերկրացիների համար։ Նա դա կապում է երկրի նկատմամբ դրական վերաբերմունքի, կենսապայմանների և զարգացման հեռանկարների հետ։
Վարձակալության պահանջարկը նպաստում է նաև վաճառքի գների աճին
Արտերկրից մարդկանց ներհոսքն առաջին հերթին ակտիվացնում է վարձակալության շուկան։
Դանիելյանի բացատրությամբ՝ երբ բնակարանների վարձավճարները բարձրանում են, աճում է նաև դրանց նկատմամբ ներդրումային հետաքրքրությունը։
Նրա գնահատմամբ՝ Հայաստանում բնակարանների վարձակալությունից ստացվող տարեկան եկամտաբերությունը սովորաբար կազմում է 5–6%, սակայն բարձր պահանջարկի պայմաններում կարող է հասնել 7–9%-ի։
Ավելի բարձր եկամտաբերության ակնկալիքը խթանում է ներդրումային գնումները, ինչն իր հերթին կարող է բարձրացնել բնակարանների վաճառքի գները։
Միաժամանակ նման եկամտաբերությունը երաշխավորված չէ և կախված է բնակարանի գնից, գտնվելու վայրից, վարձակալության պայմաններից ու ծախսերից։
Կոտայքում և Դիլիջանում անշարժ գույքի նկատմամբ հետաքրքրությունն աճում է
Դանիելյանի խոսքով՝ ներկայում Կոտայքի մարզում բնակարանների գներն ավելի արագ են աճում, քան Երևանի որոշ հատվածներում։
Նա այս միտումը կապում է եկամտային հարկի վերադարձի ծրագրի փոփոխությունների, կառուցապատողների՝ դեպի մարզեր տեղափոխվելու և մայրաքաղաքին մոտ բնակավայրերի նկատմամբ աճող պահանջարկի հետ։
Հատկապես ակտիվ են Աբովյանի և Ծաղկաձորի անշարժ գույքի շուկաները։
Միաժամանակ շինարարական աշխուժություն է նկատվում նաև Գյումրիում, Վանաձորում, Կապանում և այլ քաղաքներում, թեև Դանիելյանի գնահատմամբ՝ այնտեղ կառուցապատման ծավալները դեռ զիջում են Կոտայքի որոշ բնակավայրերին։
Մասնագետն առանձնացնում է նաև Դիլիջանը, որտեղ աճում է բնակվելու և անշարժ գույք ձեռք բերելու նկատմամբ հետաքրքրությունը։
Այս փոփոխություններին նպաստում է հեռավար աշխատանքի տարածումը։ Գնորդների մի մասը նախընտրում է բնությանը մոտ, ավելի հանգիստ բնակավայրեր՝ մայրաքաղաքի աղմուկից և երթևեկության ծանրաբեռնվածությունից հեռու։
Շինարարության ծախսերն ու բնակարանների գները
Շինարարության ակտիվացման հետ մեկտեղ ավելանում են կառուցապատողների ծախսերը։
Դանիելյանը նշում է, որ Երևանի քաղաքապետարանի կողմից որոշ վճարների բարձրացումն ազդում է կառուցապատման ինքնարժեքի վրա։ Սակայն, նրա գնահատմամբ, բնակարանների վաճառքի գների վրա առաջնային ազդեցությունն ունի պահանջարկը, իսկ շինարարական ծախսերը երկրորդական գործոն են։
Նա նաև կարևորում է քաղաքաշինական նորմերի պահպանումը և կառուցապատման համակարգված կազմակերպումը։
Մասնագետի կարծիքով՝ կառուցապատողների միջև մրցակցությունն աստիճանաբար տեղափոխվում է նաև շինարարության որակի և նախագծերի հարմարավետության դաշտ։
Բնակարանների հասանելիությունը շարունակում է խնդիր մնալ
Չնայած շուկայի ակտիվացմանը՝ գների աճը բոլոր քաղաքացիների համար հավասարապես դրական հետևանքներ չունի։
Դանիելյանի գնահատմամբ՝ վերջին տարիներին Հայաստանի բնակչության եկամուտներն աճել են, սակայն անշարժ գույքի գները բարձրացել են ավելի արագ։ Արդյունքում սեփական բնակարան ձեռք բերելը հատկապես դժվարացել է սահմանափակ եկամուտ ունեցող ընտանիքների համար։
Մասնագետն առաջարկում է ուշադրություն դարձնել սոցիալապես խոցելի խմբերի, բազմազավակ ընտանիքների և բնակարանային աջակցության կարիք ունեցող քաղաքացիների խնդիրներին՝ դիտարկելով պետական սուբսիդավորման կամ ավելի մատչելի բնակարանների կառուցման հնարավորությունները։
Հայաստանի անշարժ գույքի շուկայի հետագա զարգացումը կախված կլինի պահանջարկից, ներդրումներից, բնակչության եկամուտներից և կառուցապատման որակից։
Գների աճի դանդաղումը դեռ չի նշանակում բնակարանների էժանացում։ Միաժամանակ շուկայի ակտիվությունը չի երաշխավորում, որ բոլոր բնակավայրերում գները շարունակելու են նույն տեմպով բարձրանալ։
