Հայաստանի նորակառույցների շուկայում ընտրությունը լայնանում է․ ավելանում են նախագծերը, կառուցապատողների միջև մրցակցությունը, բնակարան փնտրելու թվային գործիքները և Երևանից դուրս ներդրումային առաջարկները։ Սակայն երկու TOONCAST զրույցների գլխավոր գործնական միտքն այն է, որ առաջարկների քանակը չպետք է արագ որոշման պատճառ դառնա։
Զրույցների հյուր Համլետ Խնկոյանի խոսքով՝ նոր բնակարան ունենալը շատերի համար աստիճանաբար ավելի իրատեսական նպատակ է դարձել։ Այդ փոփոխությանը, նրա գնահատմամբ, նպաստում են բանկային գործիքների զարգացումը, կառուցապատողների մրցակցությունը և տարբեր նախագծեր համեմատելու հնարավորությունը։ Բայց գնորդի համար բազմազան շուկան նաև նշանակում է ավելի մեծ պատասխանատվություն՝ տարբերակելու լավ ներկայացված առաջարկը փաստաթղթերով և պայմանագրով պաշտպանված գործարքից։
Ընտրությունը մեծանում է, բայց որոշումը չի պարզանում
Ցուցահանդեսները և թվային հարթակները կարող են օգտակար լինել որոնման սկզբնական փուլում։ Դրանք հնարավորություն են տալիս մի վայրում դիտարկել մի քանի կառուցապատողի, հարցնել բնակարանի գնի, ֆինանսավորման և նախագծի առանձնահատկությունների մասին։
Սակայն ցուցահանդեսը չպետք է վերածվի արագ կանխավճար կատարելու վայրի։ Սահմանափակ ժամկետով զեղչը, մեծ հետաքրքրության մթնոլորտը կամ վաճառքի ներկայացուցչի վստահ խոսքը չեն փոխարինում նախագծի իրավական և ֆինանսական ստուգմանը։
Համլետ Խնկոյանի խոսքով՝ կառուցապատողների մրցակցությունն աստիճանաբար տեղափոխվում է նաև սպասարկման, ներկայացման և գնորդի հետ աշխատանքի որակի դաշտ։ Սա դրական երևույթ է, բայց լավ վաճառքի թիմը դեռ լավ պայմանագիր չէ։ «Կանաչ գոտի», «լավ տեսարան», «զարգացող թաղամաս» կամ «բարձր եկամտաբերություն» խոստումները պետք է ստուգել ոչ թե միայն բրոշյուրով, այլ տեղանքի, փաստաթղթերի և հարակից կառուցապատման իրական հնարավորությունների միջոցով։
Շուկայի աշխուժությունը ազդակ է, ոչ թե ներդրումային երաշխիք
Երկու տեսանյութերում հնչում են ցուցահանդեսների վաճառքների, այցելությունների, շուկայի ակտիվացման և սփյուռքահայ գնորդների հետաքրքրության վերաբերյալ գնահատականներ։ Դրանք ներկայացվում են կազմակերպիչների ու գործընկերների տվյալների հիման վրա, ուստի չպետք է ընկալվեն որպես շուկայի պաշտոնական վիճակագրություն։
Սա հատկապես կարևոր է ներդրողների համար։ Արտերկրից հետաքրքրության աճը կարող է ստեղծել լրացուցիչ պահանջարկի հնարավորություն, բայց ինքնին չի երաշխավորում բնակարանի գնի աճ, վարձակալության կայուն եկամուտ կամ արագ վերավաճառք։ Նույնիսկ ակտիվ շուկայում գույքի արժեքը կախված է կոնկրետ հասցեից, կառուցապատողի հեղինակությունից, շենքի որակից և բնակարանի գնման պայմաններից։
Մարզային նորակառույցը՝ հեռանկար, բայց ոչ պատրաստ պատասխան
Զրույցներում քննարկվում է Երևանից դուրս՝ Դիլիջանում, Գորիսում, Վանաձորում, Կոտայքի մարզում և այլ ուղղություններում ներդրումների հնարավոր աճը։ Սակայն Համլետ Խնկոյանի խոսքով՝ որոշ վայրերում այդ հետաքրքրությունը դեռ ավելի շատ ձևավորվող միտում է, ոչ թե լիարժեք կայացած շուկա։
Մարզային բնակարան կամ ապարտամենտ գնելիս «զարգացող ուղղություն» արտահայտությունը բավարար հիմք չէ։ Կարևոր է հասկանալ՝ կա՞ կայուն պահանջարկ, որքանո՞վ է հասանելի տեղանքը, ինչ ծառայություններ և ենթակառուցվածքներ են արդեն գործում, և ինչպե՞ս կարելի է ապագայում գույքը վարձակալությամբ հանձնել կամ վերավաճառել։
Զրույցներում ընդգծվում է նաև քաղաքաշինական կանխատեսելիության նշանակությունը։ Գնորդը պետք է փորձի պարզել, թե ինչ կարող է կառուցվել հարակից հողամասերում, և ինչպիսի միջավայր է ձևավորվելու շենքի շուրջ։ Պատուհանից բացվող տեսարանը, ճանապարհի հասանելիությունը, կայանատեղին, դպրոցները, խանութներն ու հանրային տարածքները հաճախ ազդում են բնակարանի արժեքի վրա ոչ պակաս, քան հատակագիծը։
Թվային գործիքները հեշտացնում են ճանապարհը, ոչ թե ստուգումը
Հեռավար ձևաչափով բնակարան ընտրելու և գործարքի որոշ փուլեր կազմակերպելու հնարավորությունը կարող է հատկապես օգտակար լինել արտերկրում բնակվող գնորդների համար։ Այն խնայում է ժամանակը և հեշտացնում առաջարկների համեմատությունը։
Բայց թվային գործիքը չի վերացնում ռիսկերը։ Անկախ նրանից՝ բնակարանը գտել եք ցուցահանդեսում, գրասենյակում, թե առցանց, նախքան ամրագրում կամ կանխավճար կատարելը ստուգեք՝
- բնակարանի վերջնական գինը՝ ներառյալ սպասարկման և այլ վճարները,
- շինարարության փաստացի փուլն ու հանձնման ժամկետը,
- ուշացման կամ պայմանների փոփոխության դեպքում կառուցապատողի պատասխանատվությունը,
- կառուցապատման և վաճառքի իրավաչափությունը հաստատող փաստաթղթերը,
- նախագծի համապատասխանությունը ձեր նպատակին՝ բնակվելու, վարձակալության կամ ներդրման համար։
Եզրակացություն
Նորակառույցների շուկան դառնում է ավելի բազմազան՝ թե՛ Երևանում, թե՛ մարզերում։ Դա գնորդին տալիս է ավելի շատ ընտրություն, բայց նաև պահանջում է ավելի խոր ուսումնասիրություն։ Լավ որոշումը սկսվում է առաջարկները տեսնելուց, սակայն կայացվում է միայն այն ժամանակ, երբ պարզ են գույքի փաստաթղթերը, վերջնական արժեքը, շրջակա միջավայրը և պայմանագրային պաշտպանությունը։
